29.9.16

Fiskur eftir egnum vali


Í Barcelona og beint sunnanfyri, í býnum Sitges, eru tilsamans sjey matstovur undir navninum La Paradeta. Hóast lítið prangandi, eru tær so vælumtóktar, at long bíðirøð eru uttanfyri, so sum sæst omanfyri.


Uttanfyri diskin kjakast russiska parið um havtasku, hummara og krabba, meðan kvinnurnar innanfyri koyra í kramarhús og viga valdu vøruna.


La Paradeta matstovurnar eru komnar til síðan 1994, og byggja allar á feskan fisk, krabba og skeljadjór í einum ótilgjørdum kafeterialíknandi stíli. Framgangsmátin er, at hin vitjandi velur úr tøka borðinum, so verður vigað og betalt, og tú fært eina klokku, sum blinkar, tá klárt er til forrætt, høvuðsrætt og omaná. Afturvið fæst breyð, fiskasúpan, salat og sitrónøl. Ein góð vitjan, sum kanska kundi kveikt útróðarmenn í Vágsbotni, at bjóða hinum ferðandi ein sjáldsama góðan og unikkan bita.


Nýggir marknaðir at skoða


Nógvir nýggir marknaðir eru at skoða í fremsta Miðjarðarhavsferðamannabýnum, Barcelona. Teir kunnu vera kirkjuligir, sum omanfyri, har ein japanskur turistur ytst til høgru, eins og eg sjálvur, roynir at avmynda reyðu avlátsljósini framman fyri Kristusmyndini við Mariu í skugganum til vinstru. Men meiri verðsligar ábendingar koma fram, tá iðrandi søluljósini eru uppi. Hvat er tá at gera?


Myndirnar omanfyri eru úr kirkjuni Santa Maria Del Mar, sum er bygd niðri í la Ribera økinum millum ár 1329 og 1383. Longur upp í býnum er meir at síggja. Ja, mest í øllum Spanialandi. Har er undarliga byggiplássið, Sagrada Família, sum tey fóru at byggja í 1882 og enn ikki er liðug. Antoni Gaudi (1852-1926) teknaði. Ikki er hugsingur um at koma beint in av gøtuni at hyggja, tí útselt er tríggjar dagar fram, hóast vit eru síðst í september. Men uttanfyri er nóg mikið at síggja. Úr øllum ættum man henda kirkja vera mest brúkta baksýn til spanskar sjálvsmyndir.


Tá er meira jarðbundið at fara oman á Sankta Katarina marknaðin, sum er beint uttanfyri dyrnar í gamla býarpartinum el Gótico. Har eru heimligar vørur at síggja, hóast tær ikki eru føroyskar. Her ein lokal neytavomb, íslendskur saltfiskur í leysari vekt í kølidiskinum og so pakkaður norskur bacalao í supermarknaðinum DIA.


Stutt er millum viðskerahandlarnar, sum hava sett svínatjógvini í ein haldara, so lætt og skjótt er at skera eina pappírstunna flís til føroyska ferðafólkið at smakka, so munurin er greiður á ymsum tjógvunum, hvussu tey hava hingið og annars eru haggreidd. Lokali bakarin hevur hugfarsliga heitið 365. Rímiligvis hevur hann opið hvønn dag í árinum.


Pipar og krydd og frukt og grønmet eru næst fyri á katalonska kvøldmarknaðinum.


Frá tiltiknu gongugøtuni la Rambla er inngongdin til stóra og gamla marknaðin la Boqueria, sum tykist eins spennandi og Rambla'in. Her er hvørki matarvarði ella kostkumpass, men kræklingar sum sjokuláta og gummbiomm í leysari vekt so langt eygað sær.


Er kaloriutørvurin ikki nøktaður og kostkumpassin hjá Fólkaheilsuráðnu ikki fara at mala trillrunt, so fer hon helst at gera tað eftir eina vitjan í la Galateria, ísbarrini.


Eftir hesar óunnuligu mongdir av søtmeti, má skolast niður. Ikki skal gangast langt í smølu gøtunum móti Born økinum, fyrr enn tú rennir teg í nógvar svalligar summarloysnir.


Fyrst renna vit okkum í ein margháttligan handil við dunnum, klæddar sum jólamenn, løgreglummenn og dunnumenn av øllum sløgum.


So renna vit okkum í menn, sum eru næstan í ongum og bjóða til alment yvirkroppaball, nú Ivan Forcatell, sum er fjórðaárslesandi á lærda listaskúlanum, hevur latið upp eina framsýning við summarmurtum, Vamos a la Playa, kom oman á strondina er heitið. Tað endar katalonska rundferðin við í kvøld. Vamos a la Playa.


28.9.16

Tit eru okkara fyrimynd!


Her er Joan, ið er løgreglumaður á varðhaldi framman fyri katalonska parlamentinum, sum er innast í einum djóragarði í Barcelona. Í deyminum av hestaperum er hann skemtingarsamur og peikar upp á tómu flaggstengurnar á tekjuni.

- Mikudagin savnast parlamentið, og tá flagga vit aftur spanskt og katalanskt. Men dreymurin er at flagga við einum flaggi. Tað tók Madrid 300 ár at góðkenna Gibraltar, so dreymurin er helst fjarur, men ikki hjá øllum, sigur hann smílandi, og fer at tosa um Føroyar, ið hann týðuliga ber fram sum Foroyar, ið hann sigur vera fyrimynd hjá heitastu forsprákarunum fyri nýggja ætlaða landinum, Katalonia.

- Men Madrid vil ikki lata dreymin ganga út, sigur hann, og fer at tosa um Grønland og viðurskfitinum millum partaranar í danska ríkinum.

Undir myndini av katalonska parlamentinum er eitt klipp úr Atlasinum hjá Námi, sum vísur sponsku landspartarnar.



Við Arc de Triomf hava katalonskir vínbøndur í 36 ár sýnt fram egið vín og cava, sjampanju.

Teirra millum er Ernest Pérez-Mas frá Heretat Mascorrubí í Tarragona.

Tá hann hoyrir, at vit eru úr Føroyum, ger hann greitt, at vit eru teirra fyrimynd. Eg spyrji skakkur, um hann hugsar um fótbólt ella saltfisk?

- Nei, politikk og ríkisrættarligu viðurskfitini, sum tit hava stríðst fyri at vinna, hóast tit enn eru í danska ríkinum og ikki eru sjálvstøðug - enn. Í Katalonia eru tit okkara fyrimynd, sigur Ernest og vísur fram besta vínið, hann eigur.


Eg eri púra paff um katalonska kunnleikan um og áhugan fyri Føroyum og føroyskum viðurskiftum eftir kríggið og upp til okkara dagar. Í grannabúðini heldur hin unga Gina Malter frá Codorníu, sum er best umtókta katalonska cava slottið, fram at greiða frá um søgu, framleiðslu, stíl og smakk.


Við kunningardiskin fáa vit alt at vita um mongu katalonsku vínbøndurnar, hvat teir ymsu leggja seg eftir, um marknaðarpartin og um enoturismu, at vitja, keypa og sumstaðni eisini búgva á vinbóndagørðum. Eitt óvæntað íkast í søguna um okkum sjálvi!


Barcelona - reinur býur!


Skalt tú halda frí og ætlar tær av landinum, er einki sum at seta seg í flúgvaran í Vágum, og fara beina leið, akkurát har, tú ætlar tær, til dømis til katalanska høvuðsstaðin, Barcelona, sum er næststørsti býur í Spania. Omanfyri sæst terrassan oman á íbúðini, vit funnu á Tripadvisor í gamla býarpartinum, el Barrio Gótico. Fimm hæddir longur niðri fjalir íbúðin seg aftanfyri hesar dyr í eini trongari smogu.


Nú er hurðin á glopp, og vit síggja nøkur av teim 72 trapputrinunum upp til íbúðina. Banktskúraði og angandi av sápu, øll somul hvønn dag.


Ikki er vist, at øll halda, at einar tílíkar dyr eru passandi at hava sum karm um eina frítíðarviku í tí fremmanda. Men hugsa vit sum so, at ein ferðaskrivastova hevði tilboð um gisting á fyrstafloks hotelli í stóru grannagøtuni í somu viku, og tú í staðin velur hesa annanfloks íbúð í trongu smoguni, so eru 9000 krónur at spara. Og tað er ikki so lítið í einum fyrstafloks býi. Supermarked, uttandura marknaður og bakarí eru við næstu dyr, og undir fríum lofti kann terrassan omaná íbúðini vera góður morgunmatarkarmur.


Á tekjuni á næstu húsum eru tvær klokkur, ið ringja eftir eini skipan, sum eg ikki fái hilling á. Men eg síggi at húsafasadan er hin best hildna, so onkur katólsk lunnindi fylgja við hesi uppgávu.


Upp úr bakgarðinum angar av nývaskaðum seingjarklæðum, sum fær meg at varnast reinleikan í hesum stórbýi.


Hetta við reinleikanum haldi eg upp móti øðrum miðjarðarhavsbýum, sum til dømis Genova í Italia, ið gamaní er ein nógv minni býur, men í trongu gøtunum niðri við havnina líkist Barcelona. Munurin er bara at Genova er ein skitin og tungur ídnaðarbýur, meðan Barcelona er reinur og lættur, og tykist lata seg upp, so hvørt tú gongur gjøgnum smogur og stræti. Og alla staðni hanga dúkar og vaskiklæði.


Seint á kvøldið og tíðliga á morgni sært tú gøtusóparar av báðum kynum. Tey sópa og spula hvønn krók, so hvørki pappír, fløskur, sigarettir ella hundalortar síggjast. Í gamla stórbýnum er alt reint.



Rísastóra kirkjan, Sagrada Familia, sum Antonio Gaudí (1852-1926) fór undir fyri 133 árum síðani, er enn í gerð, og onkur sigur at hon verður liðug í 2030. Síggja vit hana millum mongu ferðafólkabussarnar, er hon ein góð ímynd av reina býnum. Bjørt og litrík sum ein reinvaskað Disney-kulissa. Hetta er fremsta ferðamál í øllum Spania.


Uppi á Montjuic fjallinum er Miró savnið, sum er eins spælandi og litríkt.


Árliga stevnan Le Mercé er í býnum, so ókeypis er at sleppa inn. Á eina vegginum er ein talva, har Joan Miró (1893-1983) úr Barcelona er settur í eina skipan, har Salvador Dalí (1904-1989) hómast við evarska smáum stavum undir surrealismuni. Interessant at lesa um hesar báðar katalonsku mótsetningar, Miro og Dali, og teirra ógvuliga ymsu tilgongd til list.


Niðri á strondin blæsa tey sápubløðrur. Í skýmingini verða vit aftur mint á reina stórbýin, Barcelona. Tú skuldi roynt hann, reina stórbýin!