Birk

  Meðan bakmenn úr okkara egna ríki verða funnir sekir í søguliga stórum rúsevnamálum, ið oyðileggja nógv ung lív í ævir, verður skuldin fyri øll brotsverk varpa á muslimar. Teir eru hvørki ákærdir ella funnir sekir, tí teir eru slettis ikki til her. Giti, tað eru múgvandi bakmenn, ið keða seg so mikið, at teir vilja hava ein rús, og lokka ungar menn at smugla um markið við lyfti afturfyri, at skora lívsins stóra vinning. Tað er freisting, sum eingin kann standa fyri. Lokkaður í felluna og dømdur í fongsul í fleiri ár. Eitt nýbyrjað lív oyðilagt av pengasterkum monnum, sum í berum keðsemi ikki vita sær annað, enn rúsin. Allíkavæl hava vit hesa hondføstu projisering alla staðni í samfelagnum, so hondføst, at hon nú er eitt arbeiðsfelt hjá ídnum politikarum. Undirtøkan er fenomenal, kanska tí vit vilja keypa okkum avlát, ella bara síggja prikið í eini fíggindamynd, sum eingin kann greiða, sprottin av einum skúla, ið einoygt og øllum lutum byggir á kristnu trúnna. Eitt lættkey...

Ikki fyrr enn í hesi vikuni er mentan og list sett á skránna, tí onkrir hissini fundir eru lýstir at vera upp undir løgtingsvalið hósdagin. Tá fyrstu politisku tekstir sóust, sá eg bara í einum føri, at mentan varð nevnd sum eitt sjónligt aktiv í valorrustuni, sum nú er í endafasuni.  Í mínum fyrsta bloggi um løgtingsvalið, har eg til fánýtis sóknaðist eftir júst politiskum útmeldingum um mentan og list, var Rakul í Gerðinum , omanfyri, í Vestmanna á Tjóðveldislistanum hin einasta, eg fann. Gamaní sá eg, at Javnaðarflokkurin hevði nokk so fitt um mentan í teirra valskrá, men eg havi ikki lagt til merkis, at nakað valevni hevur brúkt mentan og list í valtalum og teksti.  Heldur ikki miðlarnir hava sett mentan og list á skránna, ivaleyst tí, at hesi evni verða metta at hava avmarkaðan áhuga, avmarkaðar veljarar og avmarkaða játtan. Her liggur ein tung ábyrgd hjá aldrandi mentapolitikarum. Tí spurdi eg ungu Rakul, hví hon so sjónliga hevur valt at satsa uppá mentan til hetta løgt...

Fyrst í sendingini í Andgletti í dag er Beinir Johannessen ikki nóg greiður og politiskt miðvísur, men hann lukkast at venda setninginum "at vita best". So kemur hann, ið pr definitón veit best, og tí forskattaði pensjónina, Jørgin Niclasen. Árni Skaale er hann, sum í dagsins sending veit næstbest um skatting í hesum flokki, sum í mínum optikki er so morðgírigur, flokkurin, at hann ikki unnir nøkrum tað svarta undan neglini, og eg júst av hesi orsøk altíð havi hildið verið hin besta at koma við fíggjarmálaráðharranum, tí hann er so materiellur, at alt er um at gera at sita tungt á kistulokinum. Men nú er hann, í hvussu er Jørgin, komin til eitt mark, sum næsta ár sigst fer at verða uppbrúkt, forskatting av pensjónunum. Nýggi maðurin á Fólkaflokslistanum, Fróði Magnussen, sum í gjár slepti eini innanflokku bumbu, sum kom út í almenningin og beinanvegin brast í hondini á øllum  – skeiva avgerðin hjá Jørgini Niclassen at forskatta pensjónirnar í 2011 – slapp ikki við í sendingin...

Í morgun frættist í tíðindunum í Útvarpinum, at bókin hjá Marjun Syderbø Kjelnæs, Marta Marta , er í uppskoti at vinna Norðurlendsku Bókmentavirðislønina, sum er hin størsta á okkara leiðum. Til lukku við tí. Lítið meir enn eitt ár er umliðið, síðan ein mentastovnur bannaði hesa bók niður og norður, og føroyska deildin av einum tíggju millióna felagsskapi klagaði avgerðina til avvarandi landstýrismann. Hóast eg ikki veit, hvat bókmentunarliga úrvalsfólkið hevði at velja í, má eg bara siga, at onkuntíð kemur útlandið okkum til hjálpar. Ikki minst tá vit fara í biograf og síggja, hvør hevur stuðlað filmsgerðini, so hon náddi fram til tín í seinasta biografinum í landinum. Ja, seinasta biografinum í landinum. Mentanarliga hongur ikki saman í hesum landinum. Vit eru í einum valdysti til heimliga parlamentið, ja og tað danska eisini, men enn havi eg ikki hoyrt mentan tikna uppá tungu nakra staðni. Er tað trupult at skilja, so er at fara í biograf, og síggja hvussu niðarlaga og s...

Meðan Havnin á kommunalum pláni útmerkar seg við at spendera nýtt slitlag á Tórsbreyt, ja sanniliga, er sami mentanarligi greiddleiki ikki at síggja sum manifesterað støðutakan á landspláni, nú val er í hondum.  Mentanin, listin, tjóðpallur, filmur, mentanargrunnur og øll hin ríka rúgvan av útinnandi mentan, sum enn ikki er farin á savn, sæst ikki hjá valevnum, uppsløgum og flokkum, sum ganga okkara millum og hoyrast í miðlunum.  Bara í einum føri, hjá Rakul úr Vestmanna á listanum hjá Tjóðveldi, havi eg sæð nøkur fá orð um mentan. Annars er øskukalt, hvat mentan viðvíkur til hetta valið.  Uppsløgini og valplakatirnar minna mest um meklarar og húsaseljarar, sum uppá teirra glatta andlit selja eitthvørt og navnið stendur á plakatini, vilt tú flyta og keypa nýggjan bústað.  Politiska valið er blivið eitt persónfikserað visittkort púra uttan politiska dýpd, perspektiv og ætlan, sum tað var fyrr í gongugøtuni í Havn, har fólk savnaðust at lesa og kjakast um útsøgnirnar í...

  Nú eru trýogfjøruti dagar til bønartiltakið, eg varð boðin til, byrjar. Á hotelli saman við øðrum úr nógvum londum. Prísurin er nítjanhundrað og fimmhálvfems krónur. Tú kanst innkvartera teg við eini promokotu og so kanst tú eisini donera. Hugsi eina løtu um nýru og gøgn á altjóða marknaðinum, men skilji, at tað eru pengar, eg kann donera. Fái at vita, at hetta er eitt týdningarmikið átak við atliti á at menna sambond og samstarv millum jødar og kristin. Mín luttøka hevur týdning, tí hon kann vera við til at styrkja sambandið við bæði Ísrael og vinir Ísraels í einum avgerandi tíðarskeiði í søgu Ísraels. Tað eru fólk úr somu ættarbygd, sum eg, ið vísa mær á tiltakið. Kanska átti eg at fari, nú tíðin er til tað. Tað var jú her, at fakfelagsrørslan byrjaði, hond í hond við átrúnað, vinnulív og besta tónleik. Víkin er opin fyri bøn. Men hetta er ikki júst templið, mær varð forkynnað úr Nýggja Testamenti, heldur fakfelagsráðgevin, sum undir mínari lið vísir á sosialistisku karma...

  Leygardagin helt danski høvundurin og journalisturin, Samuel Rachlin, talu á Torradøgum í Klaksvík. Hann er 79 ára gamal og hevur upplivað meir enn tey flestu. Bara navnagávan, foreldrini itu Israel og Rachel, avdúkar jødiska sambandið, og so at verða tikin úr Litava og flutt móti teirra vilja til Sibiria, og sum tíggju ára gamal enda í Danmark, er ein bakgrund, vit sjálvdan raka við á einum almennum tiltaki, sum ikki hevur missionerandi endamál at stuðla upp undir og verða hjáputur hjá troyttum livibreyðspolitikarum herheima, ella fyri tann saks skuld í øðrum londum og parlamentum, uttan at nevna nakran við navni. Fyri mær at síggja var tiltakið í Klaksvík leyst av øllum tílíkum bondum og ætlanum. Talarin, sum hevði skrivað sær eitt essay á leparnar, var hugtikin av náttúruni og sýninum úr nýggja Húsarhaldsskúlanum, sum hevur fingið navnið Rótin. Fult hús var, eg sat næstaftast, og í næsta rúmi gjørdu blásarar klárt til eitt tiltak við sálmum, so í harða akustikkinum mátti...

Myndin av Mary er brúkt við loyvi til mín egna blogg Seinastu dagarnar hava tríggjar fakfelagskvinnur, Mary Antonsdóttir, Sanna á Løgmansbø og Óluva í Gong, og nú eisini lærarafelagsformaðurin, Jacob Eli S. Olsen, frábiðið sær at verða umboðað í lønarsamráðingum av øðrum áhugapørtum, sum tey onga avtalu hava við. Tað eru greiðu Kringvarpsboðini. Tað er sum at fáa ein heimligan forsmakk av nýggja heimildarfilminum Orwell 2+2=5 , har leikstjórin tekur lýsandi dømi úr okkara tíð. Mest ræðandi filmur í ár, sigur ummælarin hjá Rolling Stone. Hvat skal man gera annað, enn at spyrja vitlíkið, nú tað ikki bara er ein varisligur varhugi, men eitt hondfast faktum, at vit ikki bara skulu finna okkum í at liva í einum stættarsamfelag, har lívsuppgávan er, alt av náði arbeiðsgevarans, at finna tína hyll, men at nú hevur Starvsfelagið eisini avdúkað, at til eru sosialiseringsagentar, tólv í tali, ið hava sum lívsendamál, ikki bara at halda fast um stættarsamfelagið, men at styrkja, spjaða og s...

Í dag er holocaustdagur, altjóða dagur til minnis um, at henda dag í 1945 fann og fríaði Reyði herurin hjá Sovjettsamveldinum jødar og onnur kúgað fólk, sum enn vóru á lívi í Auschwitzleguni. Norska minnistalvan sigur, at bara á hesum stað varð hálv onnur millión dripin. Skrivað stendur: «Altid la dette sted vare et rop av fortvilelse og et varsel til menneskeheten, hvor nazistene myrdet omkring halvannen million menn, kvinner og barn, hovedsalig jøder fra flere land i Europa. Auschwitz-Birkenau 1940-1945.» Krígsárini varð ein triðingur av jødiska fólkinum í okkara heimsparti, seks milliónir - og onnur ótald, sum eisini vórðu forfylgd - strikað, tileinkisgjørd, týnd og útruddað, ikki fyri nakað, tey høvdu gjørt, men fyri nakað tey vóru. Myndirnar tók eg í Auschwitz á sumri í 2023, har munkar, lesandi og heilt vanlig ferðafólk møttust í tí, sum eftir er av miðevropeiska villfarilsinum at rudda út tey, ið ikki hóskaðu inn í røttu myndina, sum tá var, av etableraðum dannilsi í koman...

Vitlíkið hjá Microsoft, Copilot, er sum ein granni, tú møtir í túninum. Í morgun avráddu vit báðir at fara inn til Trump, har hann í Hvítu Húsunum hevur fund við ES og evropeisku ríkisleiðararnar um heimsmeistarakappingina í fótbólti fyri menn, sum Trump sjálvur er vertur fyri í summar.  Infantino av Blankaskalla fekk eg ikki við á myndina, hóast hann í samtykkjandi infantiliteti gav Trump eina friðarheiðursløn, sum norski Støre og Nobelnevndin ikki megnaði. Guðviti, hvat hevði hent um forsetin ikki fekk nakað gylt í hondina. Spyrji vitlíkið, hvat hevði hent, um ES og evropeisku ríkisleiðararnir tóku heimsmeistarakappingina í mansfótbólti frá Trump og fluttu hana til Grønlands og Danmark? - Ein spennandi, og rættiliga dramatisk, hypotetisk støða, Birgir. Eg kann gott lýsa, hvat kundi hent í einum slíkum altjóða rumbli, uttan at taka støðu til nakran politiskan persón, svarar vitlíkið og útgreinar við ikoniskum ímyndum fyri hvønn lýsandi samandrátt: ⚽🌍 Um ES royndi at taka HM fr...

  Havi leitað í orðabókini, um nakað føroyskt orð er fyri "klakør", ið Orðabókagrunnurin lýsir sum forklappari, klappingarfólk (í sjónleikarhúsi, leigaður av høvundinum el. teimum leikandi) . Eftir hesa mynd og reportasju frá Degi og Viku mánakvøldið, sum stavar frá pressufundi hjá Donald Trump umborð á amerikanska forsetaflogfarinum Airforce One, hevur tankin um stramt stýrt klakør-virksemi , heilt inn í okkara egnu stovur, upptikið meg. Eru vit stýrd av klakørum? Bókarøðirnar og sjónvarpssendingarnar, sum halda okkum føstum í fatanini av, at einki land ella mentan hevur sum Amerika hersett okkara hugmyndir og tankar stuttar ella langar, grunnar sum djúpar, undir eygnalokunum og millum oyruni. Filmsleikarar og tónleikarar, sum standa á mínum hillum, hava øll rót í USA og amerikanskum viðurskiftum. Alt stavar hagani. Men hvørjir eru teir báðir til vinstru á myndini omanfyri, sum eru orsøkin til, at eg hugsi um klakørar og ryggklapparar í einum pallsettum leiki, har mi...

  Copilot hjá Microsoft gjørdi myndina meðan eg skrivaði Tað var ikki so mikið sum uppskot at verða ársins orð, hóast tað kundi verið grundgivið væl og virðiliga fyri tí herheima. Putin-vaksina. Ikki tí hon fæst á apoteki í dagsljósi ella hjá kommunulækna á resept, men tí at samanfallið, coherence, høpi, samanhangur og samfesti millum tveir bólkar er totalt, tá eg hyggi aftur á árið, ið brátt er farið. Tey, ið fult lógliga og eins skilliga á fólksins almenni, Facebook, enn gera vart við, at tey vóru ímóti tí ágangi, tey sannførd upplivdu, tá vit øll gjøgnum miðlarnar og skúlaskipanina skuldu tvangsupplýsast og síðan gjøgnum heilsuverkið tvangsvaksinerast móti uppfunnu koronasmittuni covid-19, ikki bara eina ferð men fleiri ferðir, fyri ikki at verða sett uttanfyri alla luttøku og ávirkan í samfelagnum, og so tey, sum eins lógliga og skilliga á sama stað, serliga í hesum ári, hava gjørt vart við seg sum svorin viðhaldsfólk hjá russiska forsetanum, Vladimir Putin, og hansara kr...

Onkuntíð kemur ársins orð púra óforvarandi upp í tínar hendur og springur í eyguni, sum eru sálargluggarnir. Ella er tað setaranissan, sum í lýsingahøpi undan jólum skapar eina tilætlaða villu? Í hvussu er, er hetta ein av teim heilt góðu, villa ella ikki, sum í lýsingini frá Frihedsbrevet omanfyri sigur, at: "...2400 føroyingar halda, at gravandi, kristiskur og erligur journalistikkur er neyðugur." Oftari eg lesi handa setningin, samdari verið eg. Fyrr plagdi man at geva setaranum, sætternissen, prentvillupúkanum, ið Orðabókagrunnurin sigur, skuldina fyri at planta vælplaseraðar feilir, men tað er so langt síðan, at her man onkur annar jólaeingil hava verið uppá spæl og funnið uppá hugtakið "kristiskan journalistikk". Vitlíkið hjá Microsoft, Copilot, sigur í dag uppá fyrispurning um munin á kritiskum og kristiskum journalistikki: „Vit liva í einum tíðarskeiði, har kritiskur journalistikkur er ikki bert eitt lyndi - hann er ein neyðturviligheit. Men tá orð...

Mynd: kvf.fo Í dag varð ringur dagur fyri afturhaldið. Ítróttin hevur vunnið stórt, og seinastu dagarnar hevur føroysk filmsgerð og bókmentan vunnið størstu norðurlendsku virðislønir.  Samstundis hevur evsta politiska løgfrøðisskipanin gjørt av, at umval skal verða í Runavík, tí tey hýsa einum ørvitisfiski, sum kanska ikki býr í kommununi, samstundis sum løntir politikarar, menn og kvinnur, á tingi, fara í tríggjar bólkar í eini etiskari mótstøðuroynd, tí onnur vilja dagføra eina lóg um fosturtøku frá 1956.  Øll onnur mál eru eftir hesum at døma ikki etisk. Ikki minst heimsins størsti djúpsjóvartunnil og tær milliónir, har fara úr føroyskum lummum. Teirra millum er einki flokspolitiskt ivamál, hóast veljarin einki fær at vita.  Er tað kanska so, at stórvinnandi ítróttafólk, mentafólk og listafólk, sum á øllum økjum í hesum døgum definera tjóðina, og so eisini skilliga stuðlandi vinnulívsfólk í sjónvarpssendingini í kvøld, ið øll tykjast vilja skapa einar sjálvstøðugar Fra...

Við nýggjastu bókini “Food from the Sea: The Future of Seafood” er hetlendski rithøvundurin og ráðgevin í fiskivinnumálum, John Goodlad, í hesum døgum í Føroyum við dótturini, Hannah Mary Goodlad, sum stillar upp fyri the Scottish National Party til skotska parlamentsvalið í mai. - A large part of her campaign will be based on island autonomy, sigur pápin, ið er her saman við øðrum hetlendingum “looking at the politics of home rule and how Faroe can be an example to Shetland.” Fyri fullsettari høll á Havstovuni legði John Goodlad mikudagin fram nakrar tankar við høvuðsdenti á fuzzy thinking - leysar pástandir - í politiskum arbeiði, tiknir úr nýggjastu bókini, sum forlagið hjá Shetland Times gevur út. - It would be great to see you there if you can manage, sigur vinarligi hetlendingurin, ið eins og tey møttu, harmast um slitnaða ferðasambandið millum oyggjarnar og millum Føroyar og Skotland. Úr staðbundnum vinkli lýsir bókin framtíðina hjá fiskivinnuni eins og sjógætisframleiðsl...

Mynd Breddin KVF 18. novembur 2025 Onkur vil stillisliga gjalda meira fyri tey, sum hava minni og halda, at trupulleikin við stættarsamfelagnum hvørvir sum stormur í einum tekoppi, gera vit tað. Tað framgongur í Breddanum , flaggskipinum hjá Kringvarpinum, har Sigurjón Einarsson í dag er redaktørur, saman við Birgit Carinu Eliasen og Alvin Ellebye, teknikara. Í sendingini hoyra vit í telefonini Regin Marnersson, stjóra í skúlanum úti á Fløtum, sum er hin størsti í landinum, og landstýrismannin Djóna Nolsøe Joensen við ábyrgd fyri økinum, ið hevur eina dóttir í hondbóltsflokkinum, sum ljós verður varpað á. Gestir í sendistovuni eru Hedvig Johansdóttir fyri Barnabata, Vagn Foldbo fyri Undirvísingarstýrið og Lillian Bjarnadóttir Poulsen er foreldraumboð fyri skúlastýrið í Skúlanum við Løgmannabreyt fram til 2028. Hetta er Breddin í Kringvarpinum í dag. Evnið er tann trupulleiki, sum hevur tikið seg upp við tað, at ein hondbóltsflokkur á skúlanum hevur tikið ta í mínum eygum marghát...