27.6.08

Próvtøkutíð



Hanus við SIT 2-próvnum uttan fyri Skúlaheimið hjá Tekniska Skúlanum í dag. Eftir summarfrítíðina fer hann á Vinnuháskulan. Niðanfyri er Hanus saman við SIT 2 flokkinum. Teir eru frá vinstru: Andru Emil Jensen, Tórshavn, Aron Jakobsen, Skálavík, Hanus Kruse, Tórshavn, Jón Mikkjal Henriksen, Sandur, Marner Ludvig, Vágur, Mortan Johannesen, Tórshavn, Mourits Tavsen, Sørvágur, Poul Fannar Mittelstein, Skopun, og Torbjørn Olsen, Hvalvík. Niðast er systkinabarnið Annika Kruse Poulsen, sum í gjár fekk studentsprógv í Keypmannahavn.

Í hesum døgum eru fleiri prógv útskrivað og handað. Svenskir studentar syngja sálmin hjá Isreal Kolmodin frá 1695 Den blomstertid nu kommer. Sjálvt Rolf Wikstrom hevur sett sálmin til hin seigasta blues, uttan at nakað fer av honum, sálminum altso. Og ikki er tað av ongum. Alt andar summar og teknar eina nýggja byrjan. Jú betri prógvið er, jú betri møguleikar. Og annars so, sum hugurin stendur til. Livst so spyrst.

Góða veitslu, gott summar og góða eydnu framyvir!

26.6.08

Hvannhagi virðislønt náttúruøki


Eftir stuttari tíð hava fleiri enn fimmhundrað ferðafólk, umvegis Suðuroyar Kunningarstovu, verið í Hvannhaga (Myndir: Birgir Kruse)

Á samkomu í Müllers Pakkhúsi í dag var avdúkað at Hvannhagi í Suðuroy fær virðisløn sum mest sermerkta náttúrøki í landinum. Virðislønin varð latin Hvannhaga í harðari kapping við Toftavatn, har stórir lyngheiðar eru.

Grundgevingin ljóðaði soleiðis:

Fleiri uppskot komu inn og vóru tað serliga tvey økir, sum tóku seg framúr og ringt var at taka dagar ímillum hesi. Men tá smálutirnir skuldu gerast upp fall valið til fyrimuns fyri eitt serliga sermerkt og hugtakandi náttúruøki. Økið liggur avbyrgt og tú sleppur einans hagar til gongu. Jarðfrøðiliga landslagið er sjáldsamt og plantu- og djóralívið í økinum er fjølbroytt, serliga á fjallalíðum, har seyður ikki sleppur framat. Økið er sum heild óspilt av mannaávum og heldur vónandi fram við at vera tað, væl at merkja um tey neyðugu stigini verða tikin fyri at varðveita tað. Økið er nevnt í visjón 2015 skjalinum, og verður av Føroya Náttúru- og Umhvørvisverndarfelag mett at vera besta pláss í Føroyum til at skipa ein tjóðgarð.

Átta kommunur luttaka í ár og tær hava tilsamans sent 23 uppskot inn til kappingina. Greinarnar kappast verður í eru: Best røkta bygd, Best røkta ídnaðarøki, Serstakt náttúruøki og Besta átak.

Ein metingarnevnd, mannað av umboðum frá SamVit, Umhvørvisstovuni, Agenda 21 Stovuni, Føroya Fornminnissavni, Arkitektafelag Føroya og Føroya Náttúru- og umhvørvisverndarfelag, hevur vitjað øll tey tilmeldaðu støðini fyrst í juni mánaði.

Best røkta bygd gjørdist Sandavágur, besta vinnuøkið Tofta havn og besta átak varð ókeypis bussleiðin í Tórshavnar kommunu.

The 4-Hour Workweek

Timothy Ferriss, 29, er ferðandi eldsál og høvundur at bókini "The 4-Hour Workweek: Escape 9-5, Live Anywhere, and Join the New Rich" (Mynd av blogginum hjá Ferriss)

Raktur av summarkrími, eru góðar stundir at hugsa um arbeiði og frítíð. Sum minst av tí fyrra og mest av tí seinna. Ella, er tað nú so? Hvønn týdning hevur arbeiði í okkara privatu tilveru og sosialu atferð?

Á arbeiðsplássinum hava vit ein døgurðaklubba, har vit tvey og tvey borreiða fyri starvsfeløgum eina viku í part. Tað krevur innkeyp, sum fer fram í stórstu handlunum, Bónus ella Miklagarði.

Í Bónus er lætt at parkera og skjótt at handla. Oftast eru ikki so nógv fólk her heldur. Eru stundirnar betur, og arbeiðsbilurin tøkur, so velja vit Miklagarð.

Á hesum leiðum, burtur frá arbeiðnum, møtir tú stundum fólki, ið geva tær nýggj perspektiv.

Soleiðis var ein mánamorgun í Bónus. Í durinum møtti eg einum eftirløntum lærarara, miðskeiðis í sjeytiárunum og sum tók prógv tá eg varð føddur. “Tað er so praktfult at undirvísa” sigur hann og strálar av gleði. “Fyrst ein skúli, og síðani ein annar, sendu boð eftir mær,” sigur hann fegin. “Men bara fýra tímar um dagin. Longri nyttar ikki at undirvísa. Tað havi eg altíð hildið.”

Fýra tímar um dagin. Meiri kann ein lærari ikki geva. Tað var ein áhugaverdur tanki. Og eg má siga at eg eri ikki ósamdur, bachelor ella ei.

Nú er so ein ungur amerikanari frammi við ynski um enn styttri arbeiðsviku – fýra tímar. Fýra tímars arbeiðsviku.

Kill your darlings má verða lívsmotto hjá upphavsmanninum, Timothy Ferriss. 29 ára gamal hevur hann skrivað bókina The 4-Hour Workweek: Escape 9-5, Live Anywhere, and Join the New Rich (2007). Bókin kann bíleggjast hjá Amazon, niðast til høgru í hesum bloggi.

Í hesi metsølubókini hjá Ferriss verða givin ráð um effektivari arbeiðsvíku og at gera seg leysan av bindingum í nútíðarsamfelagnum. Teldupostur og arbeiðsfundir eru fyrstu tættir. Kanna teldupost eina ferð um vikuna og havi aldri longri fundir enn tjúgu minuttir. Síðani skalt tú siga bløðini frá tær og í heila taki ikki bríggja teg um at súgva tíðindi til tín. Gloym tey. Tey eru til anga nyttu. Bara ørkymla og taka tíð. Síðani er tað outsourcing. Legg arbeiði út til vikarstovur, helst í India.

Bretska Wikipedia lýsir bókina hjá Tomothy Ferriss soleiðis:

In the book Ferriss uses the mnemonic DEAL for the four main chapters. [4] It stands for: Definition, Elimination, Automation, and Liberation.

Definition means to figure out what a person wants, get over fears, see past society's "expectations", and figure out what it will really cost to get where a person wants to go.

Elimination is about time management, or rather about not managing time. This is achieved applying the 80/20 rule to focus only on those tasks that contribute the majority of benefit. There's a difference, Ferriss says, between efficiency and effectiveness. The books emphasis is on effectiveness.

Automation is about building a sustainable, automatic source of income. This includes techniques such as drop-shipping, automation, Google Adwords and Adsense and outsourcing.

Liberation is dedicated to the successfully automated of one's lifestyle and the liberatation from a geographical location and job. Incidentally, Ferriss notes that if somebody has a regular job, the order of steps will be DELA, not DEAL.

The book asserts that technology such as email, instant messaging and internet-enabled pda's complicate life rather than simplify it.[5][6] It advocates hiring virtual assistants from developing countries such as India to free up personal time.[7]

Ferriss, sum er tiltikin tangodansari og kickboxari, hevur 7 boð um sjálvsverju, tá tú bloggar og ert á netinum:

1. The only way to win a fight is to avoid it.
2. Focus on getting your desired outcome, not on being right.
3. If a fight is inevitable, strike first.
4. To diffuse a fight, admit mistakes and validate others’ feelings.
5. If a group fight is unavoidable, take out the leader.
6. Remove anonymity.
7. There is strength in numbers. Never fight alone unless you have to.

Ferris hevur hildið eina røð av How To-fyrilestrum m.a. á Princeton Universitetinum. Hyggur ein eftur yvirskriftunum, so sæst ein farvegur av grundsjónarmiðum hansara. Fyrilestrarnir hava yvirskriftir sum:

How to outsource your life and do whatever you want for a year, only to return to a bank account 50% larger than before you left

How blue-chip escape artists travel the world without quitting their jobs

How to eliminate 50% of your work in 48 hours using the principles of little-known European economists

How to train your boss to value performance over presence, or kill your job (or company) if it's beyond repair

How to trade a long-haul career for short work bursts and frequent “mini-retirements”
What automated cash-flow "muses" are and how to create one in 2-4 weeks

How to cultivate selective ignorance—and create time—with a low-information diet

Management secrets of Remote Control CEOs

The crucial difference between absolute and relative income

How to get free housing worldwide and airfare at 50-80% off

How to fill the void and creating meaning after removing work and the office

Umframt egnan wiki hevur Timothy Ferriss eisini egnan blogg http://www.fourhourworkweek.com/blog/

25.6.08

Handstavraðið


Fyri Skúlabókagrunnin hevur Janus Dam Guttesen teknað fyrsta føroyska handstavraðið (Mynd: Birgir Kruse)

Nú ber til at seta teknmál á veggin. Tí Føroya Skúlabókagrunnur hevur prentað fyrstu føroysku plakatina við einum fulfíggjaðum føroyskum handstavraði.

Teknmálsplakatin knýtir seg til bókina Hervør og Høgni í triðja, ið sum heiti bendir á, er lesibók til triðja flokk í føroyskum. Umframt teknmálsplakatina, er eisini annað tilfar, so sum arbeiðsbøkur, lærara- og foreldravegleiðingar, gjørt til bókina.

Plakatin og bøkurnar fáast á Bókamiðsøluni og í bókabúðum kring landið.

Fyri Føroya Skúlabókagrunn hevur Marjun Ziskason, ritstjóri, havt útgávurnar um hendi.

23.6.08

Senasti arbeiðsdagur hjá Borghild

Í fráfaringargávu fekk Borghild Sjúrðarberg, ritstjóri á Føroya Skúlabókagrunni, ein summarsligan málning eftir Torbjørn Olsen (Mynd: Birgir Kruse)

Fríggjadagur 20. juni var seinasti arbeiðsdagur á Føroya Skúlabókagrunni hjá Borghild Sjúrðarberg úr Leirvík.

Í fráfaringargávu fekk hon ein málning eftir Torbjørn Olsen. Hann málar á loftinum á Skipasmiðjuni í Havn, har tey fyrr teknaðu stálplátur til skip. Tá alt var klárt, vóru pláturnar skornar til. Mátini og mynstrini síggjast enn á gólvinum. Men nú verður hetta arbeiði gjørt aðrastaðni og við teldu. Myndaevnið hjá Torbjørn er av hesum somu leiðum kring Skipasmiðjuna – úr Álakeri og út móti Argjalandinum. Lætt, ljóst og summarsligt. Júst sum árstíðin.

Í 1980’árunum málaði Torbjørn í grannalagnum hjá Skúlabókagrunninum á Lutzenstrøð. Tað var í gomlu kioskini hjá Goldney. Umframt bond til grannalagið, kunnu litirnir í aktuella málninginum eisini knýtast til Leirvíksmálaran Jóannis Kristiansen.

Í fjør kom spennandi og litrík bók um Torbjørn Olsen, sum Bárður Jákupsson skrivaði.

Nú nógvar broytingar helst verða á Skúlabókagrunnin fari eg at ynskja Borghild alt tað besta og takka fyri bæði professionella og menniskjansliga samveru á arbeiðsplássinum. Quality time, sum tey siga á enskum.

21.6.08

At vitja fedrana upphav



Ovast sker Sissel føroyskt rugbreyð, meðan Oddmar sker skerpikjøt í íbúðini hjá Jógvani Berg í miðbýnum í Havn. Leygarmorgunin var morgunmatur í Tórsbyrgi. Aftanfyri tær tríggjar, Anne Berit Landsverk, Sissel Berg og Svanaug Roe, á niðastu myndini, sæst Nólsoy, har tær fara at ein túr sunnudagin (Myndir: Birgir Kruse)

Saman við tveimum vinkonum, Anne Berit Landsverk og Svanaug Roe, er systkinabarnið Sissel Berg er á ferð í Føroyum. Tær búgva í frálíkari penthouse íbúð hjá Jógvan Berg, mitt í býnum. Umframt at vitja í Gøtu, hevði Sissel trý ynski: at smakka skerpikjøt, turran fisk og grind.

Sissel er dóttir Arnold Berg úr Gøtugjógv. Hann fór 14 ára gamal til Danmarkar, har hann lærdi til skræddara í Keypmannahavn. 19 ára gamal kom hann til Notodden í Telemark í Noregi, har hann skuldi vitja familju. Har møtti hann Bodil, og sum frá leið giftust tey og fingu tvær døtur, Bente og Sissel. Tey búsettust í Tinnesgata dygst við Tinnelven. Arnold fekk starv í klædnahandili á høvuðsgøtuni í býnum. Tá eigarin doyði, tók Arnold yvir og handilin fekk navnið Arnold Berg AS. Dóttirin, Sissel, førir virksemi víðari við trimum handlum, einum í Notodden og tveir í Kongsberg. Arnold doyði fyri 11 árum síðani.

Aftur í Gøtu

Sissel við blómandi sólju, uppi á koyrivegnum í Gøtu. Í baksýni, mitt fyri, eru húsini hjá ommu og abba (Mynd. Birgir Kruse)

Fremsta ynski hjá Sissel vara at vitja barnaheimið hjá pápanum í Gøtugjógv. Hóast húsini hava sæð betri dagar, hepnaðist tað væl. Eigarin seinastu árini tømdi hjallaran, tí húsini vóru júst seld. Lítið er at ivast í, at hetta er besta grundstykki í bygdini, við útsýni yvir alla Gøtuvík.

Eftir smala koyrivegnum fóru vit niðan í gerðið hjá Emmanuel, tóku myndir og mintust í felag gomul minni, meðan Roy Lønhøiden sang Høyt over byen.

Húsini eru tey ovastu, longst til høgru, mitt fyri á myndini. Sissel heintaði sóljur, sum standa í fagrasta blóma júst hesa árstíðina.

Umframt Lønhøiden, skiftu vit eisini orð um Kurt Foss og Reidar Bø, sum í 50'unum sungu um Blåveispiken, sum Simme og Tey sungu á føroyskum við heitinum Sóljugentan. Ein ivasamur sangur, ið ikki hevur somu undirtøku nú, sum tá. Tað helt í hvussu er Svanaug Roe.

Vit prátaðu við fólk, Árant, Arvid og Henning, og vitjaðu kirkjugarðin í Norðragøtu, har omma og abbi, Benadikta og Marius, eru grivin.

Omma tók móti teim øllum

Sissel, Svanaug og Anne Berit á bryggjuni í Norðragøtu. Víkingasniðið sæst aftur í stevninum á bátunum, sum verða umvældir fyri Gøtu Fornminnisfelag (Mynd: Birgir Kruse)

Á brúnni í Norðragøtu møttu vit systkinabarninum Steintór, sum vísti okkum á tveir gamlar bátar, ið menn umvældu og tjøraðu. Omma okkara, Benadikta, hevði tikið í móti teimum øllum.

- Tá dóttir okkara varð borin í heim í 1964, varð samsýningin tríggir lomviar, segði ein av monnunum.

Óli Zachariasen, ið var stjóri á Skála Skipasmiðju, nevndi, at abbi seldi bensin í Gøtu í 1930'unum. Tað vístu skjøl hjá pápa Óla.

Omma okkara, Benadikta, var jarðarmóðir í 44 ár.

Á kirkjugarðinum


Sissel við gravsteinin hjá ommu og abba í Gøtu (Mynd: Birgir Kruse)

Vit vitjaðu grøvina hjá ommu og abba. Tey eru grivin í kirkjugarðinum í Norðragøtu. Bæði vórðu fødd í 1894. Omma doyði í 1971 og abbi fimm ár seinni. Aftanfyri sæst bryggjan, har menninir, ið omma sum ljósmóðir hjálpti í verðina, umvæla bátar.

Í Klaksvík


Sissel, Anne Berit og Svanaug - tríggjar vælhýrdar vinkonur í Klaksvík (Myndir: Birgir Kruse)

Eftirsum norðmenn hava bygt, ella rættari grivið, okkara undirsjóvartunnlar, so varð sjálvsagt at vit royndu teir báðar. Í Klaksvík nýttu vit útsýnið yvir vánna og royndu lokala bjórið, sum allar tríggjar vinkonurnar vóru samdar um var framúrskarandi gott, serliga Føroya Bjór Classic.

Við Gjógv






Hárnálasving omanfyri Funning og myndir úr gjónni og kirkjuni við Gjógv (Myndir: Birgir Kruse)

Eftir ein túr í Klaksvík, koyrdu vitu, um Funning, norður til Gjáar. Fyri 40 árum síðani vóru vit familjuútferð við Gjógv. Jákup Berg koyrdi og vit hildu okkum minnast at tað var í einum beige littum Mercedes bussi við reyðum taki. Hóast orðið rugbreyð sipar til Volkswagen, er tann gamli, rundi Mercedes bussurin nógv meiri líkur einum rugbreyði.

Niðri í Gjónni breyt ógvusliga og vit fingu nógvar myndir. Altartalvuna í kirkjuni hevur langabbabeiggin í hinari ættini, Niels Kruse, málað. Hon er sjáldsom, tí bíbilska evnið er sett í heimligan karm.

Á Eiði




Sissel undir Slættaratindi, vinkonunar Svanaug, Sissel og Anne Berit, og Oddmar frammanfyri Risanum og Kellingini, Birgir framman fyri barnaheiminum á Eiði og Andy (Andreas Berg), Jógvan, Birgir og Oddmar avmyndaðir inni hjá Oddmar fyri tveimum árum síðani (Myndir: Birgir Kruse)

Á ferðini suður aftur, steðgaðu vit undir Slættaratindi, ið er Føroya hægsta fjall (882 metur). Mánadagin vóru allar tríggjar á toppinum saman við Eyðuni Berg. Longur niðri undir Slættaratindi sóu vit Risan og Kellingina uttan fyri Eiðiskoll, ið er skrædnaður, tí tey bæði skuldu draga Føroyar til Íslands. Og tað er sjón fyri søgn.

Á Eiði er barnaheimið hjá pápa mínum, Jógvan Kruse. Her búðu vit í tveimum umførum. Vit vóru eisini inni á gólvinum hjá Oddmar. Fyri tveimum árum síðani, vitjaði Andy, systkinabarnið í Berlin, her. Tá tók eg eina mynd av honum og pápanum Jógvan, inni hjá Oddmar.

Um kvøldið ótu vit á matstovuni Toscana í Havn og møttu seinni enn einum systkinabarni, Eyðun Berg, sum umframt at vera politistur, eisini er við í Faroe Adventure.

Sól á Skansanum


Á ovaru myndin sita Anna Berit, Sissel og Svanaug á eini av gomlu kongaligu donsku kanónunum á Skansanum. Á niðaru myndini síggja vit eisini vitan á Skansanum (Myndir: Birgir Kruse)


Í góðveðrinum gingu vit túr út á Skansan í Havn. Um kvøldið bjóðaði systkinabarnið Marjun til døgurða í Livulág.

Hvalastøðin við Áir

Á hvalastøðini norðuri við Áir (Mynd: Birgir Kruse)

Norðuri við Áir staðfestu vit enn einaferð norsk-føroyska sambandið. Tað var undir einum av svørtu ketlunum á hvalastøðini.

Landsverk byggir land


Anne Berit Landsverk við parkeringsskeltið og ein av gulu bilunum hjá Landsverkfrøðinginum. (Myndir Birgir Kruse)

Anne Berit ber sjáldsama eftirnavnið Landsverk. Sjáldsamt, halda vit í Føroyum, tí her kenna vit bara navnið frá Landsverkfrøðinginum. Men í Noregi er Landsverk vanligt eftirnavn. Innan hon kom til Føroya við vinkonunum Sissel og Svanaug, hevði hon keypt túsund føroysk seyðaskinn. Eins og vinkonurnar, arbeiðir Anne Berit í klædnavinnuni.

19.6.08

Camping yviri við Strond


Áhugin fyri Føroyum sum ferðamannaland heldur í tveir dagar. Camping yviri við Strond mánamorgunin 16. juni - og tveir dagar seinni, mikudagin 18. juni (Myndir: Birgir Kruse)

Ferðavinnuskeiðið er byrjað. Norrøna kemur fullfermd á Havnina við campingvonum, men teir steðga ikki leingi. Koma mánadag og fara av stað aftur mikudag. Kanska er steðgurin ófrívilligur, tí eftir øllum at døma bíða campingfólkini bara eftir at sleppa víðari til Íslands. Úr køksvindeyganum hevur hetta mynstur verið eyðsýnt í mong ár. Kanska er føroyska campingplássið als ikki so áhugavert, sum Rosie Swale-Pope vildi verða við herfyri. Síðani vit búsettust við hesum útsýni í 1988, hevur einki verið gjørt fyri at bøta um spartansku viðurskiftini á campingplássinum, so ferðafólk kanska vórðu freistaði at steðga eitt sindur longri enn tveir dagar. Eitt minstamál kundi verði at fingið ferðafólk í campingvogni at steðga til næsta túr við Norrønu til Íslands. Men hví, og til hvat? Her er kanska bara so spartanskt.

17.6.08

Óli P teknar føroysku arvafylgjuna


Óli P við tekningini, ið á skemtiligan hátt lýsir klovningar og arvafylgju føroyinga (Mynd: Birgir Kruse)

Eyðun Rannváarson hevur skrivað tekst til søgubók, sum í stuttum sigur søguna um landnámið.

Heitið er Komið og kannið landnámið. Henda bókin er ein av fimm í eini røð, ið kallast Komið og kannið og sum ætlaðar eru at brúka í heimstaðarlæru frá 1. - 3. flokki, og í søgu og landalæru í fjórða.

Henda bókin um landnámið er ætla at brúka í fjórða flokki í søgu.

Eyðun Rannváarson sigur okkum søguna um hvussu Føroyar vórðu til og um tey fyrstu fólkini, ið búsettust her. Vit fáa eisini innlit í hvør ráddi í Føroyum, hvussu tey búðu og hvat tey trúðu á. At enda síggja vit ein søguligan stað, soleiðis sum hann er í dag. Vit síggja eitt sólur á helluni í Tinganesi, beint sum Norrøna leggur at.

Óli Petersen, sum vit kenna úr Sosialinum, hevur teknað stuttligu tekningarnar um landnámið. Við skemtiligum speisemi hevur Óli tikið støði í m.a. Fyrstu Mósebók, har vit lesa um Nóa, sum 500 ára gamal "gat tríggjar synir: Sem, Kam og Jáfet." - Við støði í hesi hugsan um ætt og arvafylgju, vit eisini kenna úr Kongshúsinum, havi eg valt at tekna fyrstu føroyingarnar á henda hátt, sigur ein brosandi Óli.

Niðanfyri er teksturin hjá Eyðuni, ið knýtir seg afturat tekningini hjá Óla P um arvafylgju føroyinga:

Sigmundur Brestisson og Tróndur í Gøtu

Kendasti Gøtuskeggin var Tróndur í Gøtu. Tróndur ber orð fyri at hava verið ein klókur og vitugur maður. Í Skúvoy búðu systkinabørn Tróndar, brøðurnir Brestir og Beinir, sum ráddu yvir helvtini av Føroyum. Hinari helvtini ráddi Havgrímur í Hovi yvir.

Ein dagin Brestir og Beinir fóru út í Lítlu Dímun, vórðu teir álopnir av Havgrími, Tróndi og øðrum. Bardagin endaði við at Brestir, Beinir og Havgrímur lótu lív. Synirnir hjá Bresti og Beini, Sigmundur og Tórir, vóru við úti í oynni og sóu pápar sínar verða dripnar. Teir vóru tá bert 9 og 11 ára gamlir.

Tróndur vildi taka lívið av smádreingjunum, men Svínoyarbjarni – sum var mammubeiggi Tróndar – bað Trónd lata dreingirnar liva. Tróndur tók dreingirnar við sær til Gøtu og fostraði teir har. Tróndur ráddi nú einsamallur í Føroyum. Tá ið summarið kom, seldi hann dreingirnar sum trælir til Ravn, ið var handilsmaður. Ravnur læt dreingirnar leysar í Noregi, og har búðu teir, til teir vóru vaksnir.

Tá ið Sigmundur var vaksin, fór hann heim aftur til Føroya at hevna faðir sín. Øssur Havgrímsson, sonur Havgrím í Hovi og faðir Leiv Øssursonar, varð tikin av døgum, og Tróndur gekk tá við til at gjalda bót til Sigmund. Tá ið stríðið var av, fluttu kona Sigmunds, Turið, og dóttirin, Tóra, til Føroya og búsettust í Skúvoy.

Tá ið Ólavur Tryggvason gjørdist kongur í Noregi, sendi hann boð eftir Sigmundi. Avtalað varð, at Sigmundur skuldi kristna allar føroyingar og leggja oyggjarnar undir norsku krúnuna. Sigmundur ferðaðist runt í oyggjunum og fekk føroyingar at játta kristnu trúnna við góðum ella illum.

Tróndur, ið nú hevði mist valdið í Føroyum, royndi fleiri ferðir at taka lívið av Sigmundi. Ein dagin var eydnan við honum. Tróndur og menn hansara lupu á garðin hjá Sigmundi í Skúvoy. Sigmundur, Tórir og Einar flýddu og lupu á sjógv. Teir royndu at svimja til Suðuroyar, men bert Sigmundur vann upp land. Í fjøruni í Sandvík tók Tórgrímur Illi lívið av Sigmundi, og so ráddi Tróndur aftur eina í Føroyum.

Tróndur og Leivur Øssursson gjørdu av at fara til Skúvoyar at biðja Tóru Sigmundardóttur um giftu. Tóra lovaði at gifta seg við Leivi, um hann kundi svørja, at hann ikki hevði verið við til at beint fyri pápa hennara, og um hann vildi játta at hevna faðir hennara.

Tróndur fór til Sandvíkar og fann Tórgrím Illa. Tórgrímur og synir hansara vórðu síðani dømdir til deyða á tinginum og hongdir. Síðani vórðu Leivur og Tóra gift og búsettust í Skúvoy.

Leivur Øssursson tók síðani lívið av øllum trimum skyldmonnum Trónda. Teir vóru Geyti Reyði, Sjúrður Tollaksson og Tórður Lági. Tá ið Tróndur frætti hetta, doyði hann av sorg. Leivur ráddi nú einsamallur í Føroyum undir Noregs kongi.

16.6.08

Norðurlendskir studentar vitja

Norðurlendsku studentarnir í Loftsstovuni á Føroyamálsdeildini. Niels Linde úr Århus sæst smílandi, mitt fyri, við samanlagdum hondum. Hann er argur inn á danskar endursendingar í føroyskum sjónvarpi. Fremst fyri er Jógvan í Lon Jacobsen, adjunktur í málfrøði, ið hevur høvuðsábyrgdina av Nordkurs summarskeiðnum 9.-28. juni 2008 (Mynd: Birgir Kruse)

Vanligt er at studentar hittast í einum Norðurlandi, tá summarfrítíðin er. Onkustaðni undir heitinum sommeruniversitet.

Í løtuni er tílíkt summarsetur, Nordkurs summarskeið, á Føroyamálsdeildini á Fróðaskaparsetrinum.

Her vitja 26 norðurlendskir studentar, sum í teirra heimlandi lesa mál og bókmentir. Endamálið við skeiðnum er at tey kunna seg so mikið við føroyskt mál, bókmentir og mentan, at tey verða før fyri at seta hesi evni og viðurskifti inn í ein størri norðurlendskan samanhang.

Mánadagin hitti eg norðurlendsku studentarnar. Eftir ein fyrilestur um føroyskar miðlar, frá fyrstu avísini í 1852 til dagsins skrá hjá Sjónvarpinum, var kjak.

Niels Linde, sum lesur í Århus, var fegin um at vera sloppin við á Nordkurs skeiðið. - Jeg nyder i den forbindelse også glæden og morskaben ved at kunne se færøsk TV, sigur Niels, ið er serstakliga upptikin av EM fótbólti. - Jeg er en stor fodboldfan, så jeg er mægtig glad for, at alle kampene fra EM sendes, endda med dansk kommentator, sigur Niels Linde eitt sindur ertandi. Tí hann er illa við av teim donsku sendingunum, sum verða endursendar í Føroyum.

- Morskaben, derimod, hænger ikke så meget sammen med fodboldprogrammerne, men med visse andre, skal vi sige "unikke" udsendelser, der pryder sendefladen. Topeksemplet må være fra i søndags, hvor der i den bedste sendetid, klokken 19, blev vist en udsendelse om hyldetræet, dets naturmedicinske og magiske funktion i før-moderne tid! Det kan i sig selv ikke være et overvældende spændende emne for færinger, der vel næppe har ejet mange hyldetræer, men den virkelige dødssynd er dén, at programmet var af overvældende ussel kvalitet. Til gengæld var det lidt af et mediearkæologisk fund, nemlig en genudsendelse fra DR1, der kan dateres tilbage til 1991! For mig et ganske underholdende syn - men ikke et gensyn, for jeg tvivler stærkt på, at programmet har været sendt "prime time" i Danmark, og det har vel næppe været set af andre end de, der tilfældigt har haft åbnet for fjernsynet en tirsdag ved middagstid. Min konklusion: Enten er manglen på midler i færøsk Tv kombineret med en ganske fraværende evne til at vælge hvad, der skal hentes ind fra udlandet, og hvornår det skal sendes, eller også har de færøske programtilrettelæggere en fantastisk sans for humor og forstår at udnytte det økonomiske lavvande til at give os danskere et godt grin, sigur ein ikki sørt argur Niels Linde úr Danmark.

7 Nordkurs studentar eru úr Noregi, 6 úr Svøríki, 6 úr Danmark, 5 úr Finnlandi og 2 úr Íslandi. Summir av hesum studentunum eru ikki-norðbúgvar, sum lesa á norðurlendskum universitetum. Í ár er ein kekki og ein týskari við á skeiðnum.

Føroyar og Grønland hava avtalað ein skipan soleiðis, at summarskeið er í Føroyum tvey fylgjandi ár, og tað triðja árið er skeið í grønlendskum í Grønlandi.

Skeiðið verður fíggjað við pengum frá Norðurlendska ráðharraráðnum umvegis Nordplus, sum er ein mál- og mentanarskrá, ið skal styrkja málfatanina í Norðurlondum og økja áhugan fyri málum og mentanum í Norðurlondum.

Lærarar eru: Hjalmar P. Petersen og Randi Kúrberg í máli og Kirsten Brix og Hanna Jensen í bókmentum. Høvuðsábyrgdina fyri skeiðnum hevur Jógvan í Lon Jacobsen, meðan Lena Reinert tekur sær av tí praktiska partinum.

Skráin byrjaði 9. juni og heldur áfram til 28. juni.

Meiri er at lesa um Nordkurs-summarskeiðið á Føroyamálsdeildini her:

http://www.nordkurs.org/faroerna/torshavn/forside.html

15.6.08

Aftur á Sornfelli







Ovast sæst Verner Poulsen, sum í 35 ár var plátusmiðjur í Værløse, hyggja oman av Sornfelli. Á næstu myndini sæst Verner saman við konuni Karin, ið er av Sandi. Síðani sæst Verner við flutningsútgerðina niðan á toppin á Sornfelli. Næstniðast eru Verner og Karin avmyndaði saman við systrini Sigrid og dóttir hennara Unn í Norðradali. Niðast sæst systkinabarnið Andreas Berg stíga út á Sornfelli, sum liggur í mjørka. Andreas býr í Berlin (Myndir: Birgir Kruse)

Verner Poulsen, 85, vitjaði sunnudagin á Sornfelli. 25 ár eru liðin síðani hann síðst arbeiddi her. Tá fór hann frá við eftirløn. Verner er útbúgvin plátusmiðjur og arbeiddi í 35 ár í smiðjuni hjá donsku loftverjuni á Flyvestation Værløse.

- Javnan fóru vit, eini 20 mans, til Føroya at umvæla ymist í Mjørkadali, sigur Verner, ið minnist at teir fyltu helmingingin í íslendska Fokker flogfarinum, sum tá fleyg til Føroya. - Hvørja ferðina steðgaðu vit í tríggjar vikur, onkuntíð longri. Vit gistu fyrst á Sjómansheiminum og síðani á Hotel Hafnia. Eina ferð gistu vit í Mjørkadali, tí koyrandi var ikki oman til Havnar. Nede i lejren róptu vit hetta staðið og oppe på toppen var uppi á Sornfelli.

Veðrið kundi verða ringt, minnist Verner. - Eina ferðina var allur radarkupulin tikin av vindi og alt skuldi gerast av nýggjum. Eina aðra ferðina lógu vit veðurfastir í Vágunum og gistu í Bø, saman við Christiani Matras. Tað var áhugavert, tí hann visti so nógv um slektina hjá konuni, sum er av Sandi.

Í 62 ár hevur Verner verið giftur Karini, 83, ið er fødd Clementsen og er úr Andarisa heima á Sandi. Verner og Karin búgva á Frederiksberg

14.6.08

Egg av Lygnnesi



Gunnvá kemur úr høsnarhúsinum við sjóvarmálan á Lygnnesi í Kollafirði við nývorpnum eggum undan hønum og dunnum. Ole tekur myndir av einsamalla høsnarunganum. Niðast liggur ein dunna á eggunum. (Myndir: Birgir Kruse)

Gunnvá Dam, Ole Wich og eg sjálvur arbeiða við nýggjari skúlabók til fyrsta flokk í heimstaðarlæru. Fyri evsta mark var tørvur á myndum av høsnar- og dunnuungum. Tað var gamaní at fara norður til Lygnnes í Kollafirði, har Gunnvá og maðurin Jákup Dam hava bæði seyð, gæs, dunnur og hønur.

Bíløtini komu í kassan og høsnaregg og dunnuegg fingu vit við okkum til Havnar.

Enn eina ferð máttu vit sanna, at Føroyar eru ein perla av upplivingum, stutt frá høvuðsstaðnum.

Lygnnes ella Lignes?



Signar Djurhuus við skeltinum, ið gevur húsinum navn "á Lignesi". Gamla skeltið verður ikki koyrt á ruskdungan, sigur hann. AWI báturin hjá Jákupi Dam ber eisini heitið "Lignes" (Myndir: Birgir Kruse)

Kollafjørður er longsta bygd í Føroyum. Rímiligvis, eru nógvir býlingar, hvør við sínum navni. Heilt frá hvalastøðini Spermi, uttanfyri Signabø á sunnara armi á fjørðinum og norður í Sund, ið er býlingur norðan fyri Kjalnes út móti Tangafirði.

Yvir av gomlu hvalastøðini, miðskeiðis millum býlingin Langasand, har timburhandilin er, og býlingin við Sjógv, er staðurin á Lygnnesi.

Á gomlu húsunum hjá Erhard Dam, sum Signar Djurhuus nú eigur, stendur skeltið við áskriftini á Lignesi. Signar, ið klæðir húsini av nýggjum, sigur, at gamla skeltið framhaldandi fer at standa á húsunum.

Jákup Dam, bróðursonur Erhard, sigur at fólk hava verið ymisk á máli um stavsetingina og týdningin í staðarnavninum.

Í telefonbókini stendur Lygnnes, tí sagt varð at út fyri nesið kundi verða logn og harav heitið Lygnnes. - Men eg havi eisini hoyrt eldri menn her á staðnum mótmælt, tí her var aldri logn. Tvørturímóti vildu teir vera við, at navnið sipar til Líðina. Ein danskur prestur skal so hava umsett føroyska heitið til danskt. Burtur úr er so komið Li, sum er brongla til Lignes.

Umframt skeltið á gomlu húsunum, sæst sjáldsama stavsetingin eisini á AWI-bátinum hjá Jákupi í bátahylinum í Kollafirði.

Kollafjørður er partur av Tórshavnar kommunu. Nakrir býlingar í Kollafirði eru á Langasandi, við Kópastein, á Lygnnesi, í Líðini, við Sjógv, í Homrum, á Todnesi, á Miðgerði, á Kjalnesi og norðuri í Sundum.

11.6.08

Petur Pólson hamskiftur

Perman á nýggja yrkingasavninum "Hamskifti", har Petur Pólson hevur savnað 30 nýggjar yrkingar. Heidi Andreassen gjørdi permuna.

Petur Pólson gevur út nýtt yrkingasavn Hamskifti. Í savninum eru 30 yrkingar, ein á hvørjari blaðsíðu. Yrkingarnar eru skrivaðar í tíðarskeiðnum 2002-2006, ið yrkjarin lýsir sum eitt sera rembingarsamt tíðarskeið í lívinum og harav heitið Hamskifti.

Heidi Andreassen, vit kenna frá svimjing, hevur gjørt permuna, Eyðun á Borg og Hervør Jørgensen hava rættlisið. Ólavur í Beiti hevur samskipað og forlagið Grønhólmur gevur út.

Birgir Kruse hevur skrivað fororðini:

Sjey ár eru liðin síðani Petur Pólson gav út eitt yrkingasavn. Í somu sjey ár hevur Petur livað turrumegin tilveruna. Dysturin við brennivínsdevulin og aðrar illar andar gerst í hesum savni drívmegin at fata borgarligu tilveruna og seta hana í glas og rammu, sum menniskja, pápi og lærari. Ein tilveruligur ivi, sum undir høgum fjøllum setur í pennin á miðjari nátt. Á sløttum letur hann orðini sleppa at liva.

Petur og eg hava samstarvað í útvarpssendingum og undirvísing. Báðir hava vit tokka til rokkskaldskap og hava røtur til vinnulívsbygdina Gøtu og tað sterka trúarlív, sum har er. Báðir abbarnir løgdu lunnar undir brøðrasamkomuna á staðnum, og eg minnist enn tað sannførandi einfeldni, ið ljómaði kring hesar gomlu menn, meðan russar lógu á vágni, sildin gekk kyk og tilveran máldist í amerikonskum bilum. Helst hava bókmentanarligu fyrimyndirnar hoyrt sama ekkó, tá tær sungu I can’t escape from you.

Hesin einsligi dystur millum pappírið og pennin er karmurin um hetta savn av yrkingum. Yrktar á miðjari nátt. Myrknar, ella verður tað ljósari?

Teksturin omanfyri eru fororðini í yrkingasavninum Hamskifti eftir Petur Pólson, 2008.

HAMSKIFTI

og sálin liggur í pettum
á gólvinum

havi kent tað sum
varð eg syftur runt
í tómum rúmi

uttan nakað tamarhald
á hesum djevlum
sum búgva inni i mær

hjartað vil spreingjast
og eg fái onga luft

ongin friður er
í kroppinum

alt piprar og ristir

orki ikki
má sleppa burtur

havi ikki hug at
kenna henda mannin
sum er vorðin alt
eg innast inni hati

hugsi um at
knúsa spegilin
men hóast glaspettini
verður maðurin
verandi

og sálin liggur pettað
sundur á gólvinum

Petur Pólson

Bárður Eklund, myndamaður í Master Class




Ovast Bárður Eklund, fremsti føroyski myndamaður, við einum russiskum LOMO myndatóli. Síðani síggjast trý dømi úr myndasavninum hjá Bárði: Eivør í Bláa Lóninum í Íslandi; aldrandi danska filmstjørnan Judy Gringer og niðast danski nevaleikarin Johnny Wahid Bredahl (Myndir: Bárður Eklund)

”Tað var listin hjá Tróndi Paturssyni, ið elvdi til, at eg bleiv myndamaður,” sigur Bárður Eklund, sum er kosin at verða við í master class undirvísing á skeiðnum Nordic Photo Masters.

”Eg dugi ikki at mála á lørift, men hansara royndir uttanlands góvu mær dirvi at leita upp míni ytstu skapandi mørk,” segði Bárður, tá eg í 2006 hitti hann á máli. Samrøðan endaði í Dimmalætting í februar sama árið.

Lesið alla samrøðuna, eisini um myndirnar omanfyri og sjáldsama russiska myndatólið, á hesum bloggi. Finnið beint á greinina eftir árstalslistanum til høgru, ella leitið eftir Bárði Eklund í leitirútinum ovast til vinstru.