Birk

  Lesa vit uppskotini frá valdu tinglimunum um dialysu í Klaksvík, brúgv í Skálafirði og vegastrekki við Streymin, so er tað ein sannroynd, sum einki kann gerast við, at løgtingsvalið og tess valdu valevni eru lokal. Reint lokal. Men tað var ikki tað, sum skiftið frá gomlu skipanini legði upp til. So eg seti meg í morgun við skúlatelduna, sum nú er søgubókin. Valið til Føroya løgting gjørdist eitt valdømi við eini lógabroyting, sum varð samtykt í 2007 og brúkt fyrstu ferð til løgtingsvalið í 2008, sigur vitlíkið á skúlatelduni. Hetta var úrslitið av fleiri áratíggjum við kjaki um ójavnan millum umdømini og ynski um at gera valskipanina meira rættvísa. Fram til 2008 vóru Føroyar býttar í seks valdømi: Norðoyggjar, Eysturoy, Streymoy uttan Havn, Suðurstreymoy, Vágar og Suðuroy. Vitlíkið hjá Microsoft, sum er á skúlateldunum, heldur lítið um gomlu skipanina. Hon førdi til ójavnt vald, tí summi valdømi høvdu nógv færri veljarar per tingmann enn onnur. Harumframt eina sterka lokal...

Íborið í krimi er, at hon ongantíð endar, krimisøgan. Tí er hon sum skræddarseymað til sjónvarpsrøðir. Røðir, sum fáa teg at sperra eyguni upp og mest sum missa málið í undran, tí hetta hevði eg ikki sæð fyrr. Til dømis eitt kvinnulík í madrassuni í eini norskari vatnsong. Myndamál, sum lag fyri lag, dregur teg inn í eina dreparasøgu, sum Harry Hole hevur fingið snevilin av, hóast hann er so dysfunktionellur, sum ein maður kann blíva, og næsti medarbeiðari er størsti fíggindi. Vit eru í Oslo og aldri áður havi eg sæð tann býin so sannførandi verða ein nýskapandi fiktiónskarmur um eina nútíðar krimisøgu í einum stílistiskum og gulskitnum forteljaragrebi millum Forbrydelsens Element hjá Lars von Trier úr Danmark og amerikansku dreparasøgurnar hjá David Fincher, har religiøsar dogmur liggja aftanfyri drápsmálini, sum bera brá av kynsligari misnýtslu á barnaheimum, men verða framd eftir eini óútgrundiliga djevulskari skipan. Jo Nesbø hevur skrivað og medvirka í at flyta søguna um Harry Hol...

Hoyvíkshøllin – her havi eg ikki verið fyrr. Hvørki til hondbólt ella konsert, sum galt tað lív ella deyð, sum vit sungu fyrsta mai. So takk fyri innbjóðing og enntá borðreiðing her uppi, næstan í haganum. Nú eri eg uttangarðs. Uttanfyri biografin, hin einasta í landinum, og allar ringvegir - og dygst við ein kirkjuleysan kirkjugarð. Og til mítt bestyrtilsið, sum hondbóltsdómarin Hans Holm plagdi at taka til, so fái eg beint tá, eg segði ja til at bera fram hesi orð, at vita frá einum vini, sum fæst við digitala orðabókagerð, at orðið hoyvíkingur er ikki til í føroysku orðabókini. Tað er bara í fleirtalsforminum, hoyvíkingar, at tað er til. Hugvekjandi, sigandi og kollektivt, sum einki annað eg havi rent meg í. Men, tit menn og tit kvinnur, eg eri blivin fubbaður, offur fyri eini vittigheit. Orðabókagerðarin, hann sum hevur humor eins og tit, at bjóða mær her í kvøld, sigur, at tey altíð ganga í hópi, hoyvíkingar. Onkur vil vera við, at tey næstan gerast vanlig fólk, um tey hendi...

Týski Wieland Speck vitjaði Filmsfelagið í 1989, at kanna møguleikaranar fyri sjálvur at gera film úr eini gamlari søgu úr Vágum. Hann var tá leiðari fyri sýningarskránni Panorama á filmstevnuni í Berlin. Sama ár hevði Katrin Ottarsdóttir frumsýnt fyrsta føroyska filmin, Atlantic Rhapsody, á sjeyndu Norðurlendsku Filmstevnuni fyri 130 útlendskum gestum. Tá hevði Filmsfelagið 1200 limir og brøv vóru samskiftishátturin. Heima í Tórsbyrgi ótu vit ein góðan bita og skiftu orð um film og føroyska landslagið. Tá hann tók hetta arkið fram, mundi eg sett í hálsin: “Hetta er ein týsk vampýrsøga, skriva í Føroyum í 1800’talinum og fyrstu ferð givin út í Týsklandi í 1885”, sigur Wieland. Tá vit hava lisið eina løtu, semjast vit um, at søgan fer fram í Vágum og at skrivarin, heimsins fyrsti LGBT aktivistur, Karl Heinrich Ulrichs (1825-1895), má hava verið á staðnum at skrivað so beinrakið. Men nei, hann hevur aldri verið í Føroyum, siga granskarar í dag. “Men onkur mann hava sagt honum frá um tykk...

  Tinghúsið, tað sum er á Vaglinum, og ikki tað samhaldsfasta, sum undir sama navni er uppi á Hjalla, var púra laiv í Breddanum í Útvarpinum í morgun. Sjálvt undir kønu og greiðu hondini hjá vertinum, Marjun, í henda knappa útvarpstíma, kann eg ikki annað enn sanna, at týska og seinni eisini enska frammandaorðið braindrain er poppað upp úr orðabókadvalanum og hevur rakt nýggju tingsamansetingina í olukkumát. Sum nývalda Bjørg førdi fram, uttan at tingliggjørdu tinglimirnir, serliga norðan av landi, tyktust skilja nakað, so er fyrsta átak hjá samgonguni at blaka tjúgu milliónir krónur eftir mobilum oljupengum í eitt ørstutt summarskeið. Fólk missa nummarpláturnar. So illa hevur ongantíð staðið til, sigur hin eina um bilaprátið, sum er nýggja mátieindin hjá stjórnarflokkinum. Nummarpláturnar. Øtist, at braindrain so bráddliga og so harðliga hevur rakt og gjørt innrás í tinghúsið. Hetta treingir so nógv til sporing og avbalansering á dekkverkstaðnum, at eg kenni meg raktan av eini ...

Farna vikuskiftið og reiðiliga tað var eg á fimm daga ferð í Bilbao, sum Herleif Hammer og Anna Djurhuus skipaðu fyri við fullsettum flogfari hjá Atlantsflogi beinleiðis til baskiska høvuðsstaðin, útferðum til San Sebastian, Gernika og vitjan á Guggenheim savninum. - Túrarnir byrjaðu fyri mongum árum síðan sum forvitnisligir starvsfólkatúrar fyri miðnámsskúlalærarar í Føroyum, kanska serliga í Hoydølum, siga tey bæði, og leggja afturat, at fremsti tankin var, at vitja spennandi støð, ið vit vanliga ikki hugsa um sum fyrsta ferðamál, tá vit sjálvi ferðast. - Konseptið er, at tá fólk koma fram, so eru tey uppá egin hond, tí talan er ikki um ein chartertúr, hóast vit skipað fyri einstøkum útferðum, sum fólk sjálvboðin kunnu tekna seg til. Við einum tílikum leigutúri beint úr Føroyum ber til at koma ómakaleyst og skjótt til ferðamálið, siga Anna, sum mest stendur fyri tí logistiska og Herleif, ið mest stendur fyri tí søguliga. - Hóast ferðirnar ikki longur venda sær til nakran einstaka...