Birk

  Annika Hoydal var vælvalda og ikoniska stjørnan í fimtu og seinastu sending hjá Per Zachariasen og Mariu Winther Olsen við spírunum úr Hoydølum, sum ein hópur av Kringvarpsfólki hevur gjørt. Sum er við væleydnaðum sjónvarpsrøðum, ið eg ikki minnist so góðar úr okkara egna landi, í meiningsskapandi týdningi og undirtøku, vil eg, tó uttan tematiskar líkleikar, men bara mált eftir fastatøkum á áskoðarum, peika á "Matador" í Danmark. So sterkt er knýtið til føroyska áskoðaran í hesi burturav føroysku miðlaframleiðslu. Sum "Matador" í Danmark. Og nú vit í kvøld sóu seinasta part av "Hoydølum" er tað ein linni, at fáa at vita frá Finni, at tey fara at gera eina sesong tvey, eitt framhaldandi umfar ella tvey. - Vit fara at søkja eftir ungum spírum longu nú, at melda seg til upptøkuroynd, sigur Finnur Koba, og vísir til tekningarskjalið á heimasíðuni hjá Kringvarpinum . Plátufelagið Tutl boðar eisini frá, at allir sangirnir í sjónvarpsrøðini "Hoydalar...

Av og á havi eg staðið soleiðis fyri, at eg slapp at taka eina mynd av Geytavinnaranum frammanfyri teim møttu, á pallinum í Norðurlandahúsinum.  Soleiðis eisini hesu ferð.  Fólk hava reist seg í fagnaði, og aftast uppi í vinstra horni, er reyði kjólin, ið startar og leggur myndina, flatarnar og skapið í henni, út fyri okkum. Tobbi hevur júst handað Geytan, sum Maria lyftir sigursæl í samtykkjandi fagnaði. Men aftanfyri hana, og næst okkum, stendur grundin. Pápin, Hans, ið sigur við mammuna, Katarinu: ”Kom inn í ljósið”. Henda spatiering í myndini hugtók meg. Kom inn í ljósið. Sjálvdan hevur Geytin verið so týdningarmikil, sum beint nú, tá heimildarfilmurin «Mammuskepilsið» hjá Mariu Tórgarð vann bæði Geytan og Áskoðaravirðislønina. Eftir at Dagur & Vika hevði eitt innslag um filmin, vænti eg at fólk vilja síggja hann, tí filmur er so góður miðil at lýsa tað samansetta og trupla. Sinnisbati og Løkshøll hava sett filmin á skrá og helst fara onnur høli eisini at lata dyrn...

  Maria Tórgarð vann báðar virðislønirnar fyri stuttfilmin Mammuskepilsið. Leygarkvøldið var eitt Geytakvøld av teim heilt góðu, sum í gomlum døgum, eftir at Niels Halm uppfann kvøldið, sum í samráð við familjuna Geyti fekk legendariska navnið, ið allir føroyingar við áhuga fyri filmi hava tikið til sín í rætta andanum, soleiðis, at øll eiga Geytan, ið hvørki er registrerað vørumerkið ella ogn hjá nøkrum stovni ella fyritøku. Fólkið eigur Geytan. Bjørt Samuelsen, løgtingsforkvinna, sum eisini er ein av mest trúføstu Geytafjepparum, bjóðaði vælkomin og byrjaði kvøldið við ikki bara góðum men til høvið bestu orðum. Eftir átjan árum sum tingkvinna, hevði hon dagin fyri boðað frá, at nú tók hon seg úr politikki og stillaði ikki upp aftur. Maria Tórgarð vann í ár bæði Geytan og Áskoðaravirðislønina fyri framúr hybrid filmin Mammuskepilsið, sum nam og rørdi øll í salinum. Eisini vertin, sum mátti fara frá og fáa samskiparan, Turið, at lesa. Borgarstjórarnir, Tórbjørn Jacobsen í Run...

Avstralski Baz Luhrmann, gjørdi fyri fýra árum síðan ultimativu søguna um Elvis úr Memphis við Austin Butler í høvuðsleiklutinum, og Tom Hanks sum hansara nemisis, Colonel Parker, Andreas Cornelis van Kuijko, úr Breda í Niðurlondum, staddur í USA, uttan pass og møguleika at fara í onnur lond, hvørki hann ella Elvis. Var hetta forðingin hjá Elvis? Ein sena í nýggja heimildarfilminum EPiC (2026), sum stendur fyri Elvis Presley in Concert, letur the Colonel ganga framvið og verða samrøðuevni, meðan ljóðið spakuliga verður skrúvað upp fyri Elvis, sum syngur Devil in Disguise í 1963. Fjaldi Djevulin. Ein feit og lítið subtil viðmerking, men við undirhaldinum í topp, mest sum ein posthumur kjaftfiskur frá Luhrmann til mannin, ið hann ivaleyst heldur forðaði fyrimyndarliga fitta Elvis vegin fram til heimsins pallar, Evropa og Japan, og kanska oyðilegði hann í berum innistongsili við vánaligum Hollywood filmum, og sum fráleið alt ov nógvum einstáttaðum Las Vegas konsertum. Ein lítil men st...

  Fjórða sendingin úr Hoydølum hevði MC Restorff sum stjørnuskaldarkjarnu, ið ungu sangspírarnir tulkaðu afturvið vælsamanspælda orkestrinum, tight og uttan kór og aðra stafasju, sum vit altíð hava í plátuframleiðslu. Nakið, nærverandi og natúrliga ektað. Framhaldandi framúr. Vit skilja í prátinum, at MC er úr Ebenezer, sum er brøðrasamkoman í Havn, og at hann var hin fyrsti at taka trummur og elektrisk ljóðføri við í samtíðar sang- og tónleikatraditiónina har, og seinni eisini byggja brúgv millum andaligan og verðsligan tónleik. Filmiski karmurin um hetta nýbrot er í forfalnu Hoydølum, har okkara nú rættuliga kendu úrvaldu sangtalent, seks í tali, hava sett seg við skúlaborðini og fingið eitt tal, sum sigur hvør røðin er. Fyrst er Emma við sanginum ”Kvøða til pinkubarnið”. Varisliga følið, stillført, innfølt og reint, fær hon sangin at vaksa í vavi, og megnar at lyfta hann, uttan at vit sakna seinasta ørindi, sum MC peikar á, og nevnir sangsins syklus, og at hann nú er endur...

  Nú eru trýogfjøruti dagar til bønartiltakið, eg varð boðin til, byrjar. Á hotelli saman við øðrum úr nógvum londum. Prísurin er nítjanhundrað og fimmhálvfems krónur. Tú kanst innkvartera teg við eini promokotu og so kanst tú eisini donera. Hugsi eina løtu um nýru og gøgn á altjóða marknaðinum, men skilji, at tað eru pengar, eg kann donera. Fái at vita, at hetta er eitt týdningarmikið átak við atliti á at menna sambond og samstarv millum jødar og kristin. Mín luttøka hevur týdning, tí hon kann vera við til at styrkja sambandið við bæði Ísrael og vinir Ísraels í einum avgerandi tíðarskeiði í søgu Ísraels. Tað eru fólk úr somu ættarbygd, sum eg, ið vísa mær á tiltakið. Kanska átti eg at fari, nú tíðin er til tað. Tað var jú her, at fakfelagsrørslan byrjaði, hond í hond við átrúnað, vinnulív og besta tónleik. Víkin er opin fyri bøn. Men hetta er ikki júst templið, mær varð forkynnað úr Nýggja Testamenti, heldur fakfelagsráðgevin, sum undir mínari lið vísir á sosialistisku karma...

Síðan sonevnda fullskala innrásin, ella ótamda russiska álopskríggið, byrjaði í Ukraina fyri fýra árum síðan, hevur Facebook verið ein samskiftismiðil hjá fleiri einstøkum persónum og breiðum felagsskapum. Oleksandra Matviichuk, omanfyri, er ein teirra. Hon býr í Kyiv og er leiðari í Center for Civil Liberties, sum fekk Nobelvirðislønina í 2022.   Ovast á Facebookbreddanum hevur hon hesi orð: Pessimism is a luxury we cannot afford. When strength runs out, character begins. Á fýra ára degnum fyri russisku innrásina skrivar hon soleiðis í dag: - Tey spyrja, hvussu eg kenni meg á minningaradegnum fyri fullskala innrásini, tá russiskar bumbur byrjaðu at falla á friðsamar býir, og russiskar tankskolonnur fóru móti Kyiv. Sannleikin er, at eg kenni einki serligt. Enn ein dagur av krígnum, sum er vorðin ein partur av lívinum hjá okkum. Nærri sagt, hevur hann oyðilagt alt tað, ið vit rópa vanligt lív.   Kanska, tá Russland stilnar sum ein sápubløðra og hetta kríggið endiliga er...

  Leygardagin helt danski høvundurin og journalisturin, Samuel Rachlin, talu á Torradøgum í Klaksvík. Hann er 79 ára gamal og hevur upplivað meir enn tey flestu. Bara navnagávan, foreldrini itu Israel og Rachel, avdúkar jødiska sambandið, og so at verða tikin úr Litava og flutt móti teirra vilja til Sibiria, og sum tíggju ára gamal enda í Danmark, er ein bakgrund, vit sjálvdan raka við á einum almennum tiltaki, sum ikki hevur missionerandi endamál at stuðla upp undir og verða hjáputur hjá troyttum livibreyðspolitikarum herheima, ella fyri tann saks skuld í øðrum londum og parlamentum, uttan at nevna nakran við navni. Fyri mær at síggja var tiltakið í Klaksvík leyst av øllum tílíkum bondum og ætlanum. Talarin, sum hevði skrivað sær eitt essay á leparnar, var hugtikin av náttúruni og sýninum úr nýggja Húsarhaldsskúlanum, sum hevur fingið navnið Rótin. Fult hús var, eg sat næstaftast, og í næsta rúmi gjørdu blásarar klárt til eitt tiltak við sálmum, so í harða akustikkinum mátti...

Worldclass er enska orðið eg velji at brúka, tá Sophilia í triðju sending úr Hoydølum í kvøld valdi ein sang hjá Eivør frá Clickhaze-tíðini, "Wall of Silence".  Bólkurin, sum tríggir skrivandi menn kallaðu Føroya størsta aliring á Gøtuvík, tí burturúr honum var komin so nógv tónleikasøga, sum í ongum øðrum føri.  Í trý ár savnaðu og skrivaðu vit um tónleikasøgu frá Jazzband Triumph og fram til tíðina, sum tá var, fyri tjúgu árum síðan. Umframt Clickhaze var spennandi at skriva um tíðina við Teimum av Kamarinum, tá Útvarpið var nýbyrjað, og pionérandin lá yvir skiftandi streymunum í Norðuratlantshavi, ikki bara við nýuppfunnum transistorradio, men eisini nýdefineraðum samfelagsbólki, ungdómi, ið forvann sínar egnu pengar, og gjørdist seismografur, sum við dansiviðurskiftum kundi máta, síggja og skapa samfelagslig nýbrot. Við rópara í hondini, síggi eg Sophiliu sum ein frontrunner og kyndilsbera fyri hesi funktión, sum ungdómur átekur sær í eftirkrígstíðini í nýggju Føroyum. ...

Í dag bjóðaði Karin Visth, sum er restaurant manager og sommelier á ROKS og Ræst, inn á gólvið í Áarstovu. Maður hennara, Karl Aage Hansen, hevði sett fyriklæði hjá John Mikkelsen, sum andaðist fyri einum ári síðani, í glas og rammu við eini minnisheilsan, sum er soljóðandi: John Mikkelsen (1974-2025) Meðan deyðin savnar og fær okkum at steðga á og minnast, er løtan altíð merkt av, at høvuðspersónurin er burtur, tikin úr tíðini, so sum vit kenna hana. Í mong ár skipaði tú her inni fyri tí, sum hagin og havið gav, altíð borðreitt við gestinum í miðdeplinum, so upplivingin flutti okkum úr tíð og stað, ta løtu borðreiðingin vardi, ikki minst við bankatoski. Nú ert tú sjálvur farin. Takk fyri minnini. Í starvið hjá John er komin skotski James Kelly, sum er úr Oldmeldrum í Aberdeenshire, har Glen Garioch distillery frá 1797 hevur heimstað. James møtti Iris Thomsen úr Sandvík á lærda háskúlanum í Aberdeen, og í dag búgva tey við børnum í Hoyvík. James hevði til løtuna í dag gjørt søtar s...

  Amerikanski filmsleikarin, Robert Duvall, er deyður, 95 ára gamal. Hann andaðist heima á garðinum í Middleburg í Virgina. Tað boðar argentinska konan, Luciana Pedraza, frá. Hon er 54 ára gomul og fjórða kona Duvalls.  Í meir enn hálva øld varð Robert Duvall serliga kendur fyri leiklutirnar í mafiafilmum sum “The Godfather”, og einum av fremstu filmum um krígsins meiningsloysi, “Apocalypse Now”, sum Francis Ford Coppola í báðum førum gjørdi, hin fyrra í 1972 og hin seinna í 1979.  Robert Duvall, sum umframt eina Oscarvirðisløn fekk fleiri enn 60 altjóða virðislønir, gjørdi eisini egnar filmar sum “The Apostle” (1997), har hann sjálvur skrivaði, leikstjórnaði og spældi høvuðsleiklutin, ið er ein prædikumaður úr Texas, sum fer til Lousiana at prædika undir nýggjum navni.  Duval fekk Oscarvirðslønina fyri leiklutin sum falleraður countrysangari í stillføra filminum hjá Bruce Beresford frá 1983 “Tender Mercies”.  Robert Duvall hevur eisini tulkað bókmentunarligar h...

  Í kvøld varð eg boðin í Lívdina í Hoyvík at síggja filmin, sum í spælifilmslongd er gjørdur úr teim trimum konsertunum, ið 25. og 26. oktobur vórðu hildnar, MC Restorff til heiðurs , eftir at hann fór um tey sjeyti og fekk ársins tónleikaheiður frá FMA. Og ert tú vaksin upp í Brøðrasamkomuni, hevur hann eisini skapt og lagt títt lívsins ljóðsporð, frá Carpenters um Imperials til Andraé Crouch. Tað er PraiseHim , sum skipaði fyri konsertunum, og nú hevur gjørt filmin saman við Raclip, ið hevði trý upptøkutól, og Óla Poulsen, sum hevur blandað ljóðið, so tú frá fyrsta sekundi hoyrir trummu og bass, so massivt markerandi, at tú merkir improviseraða biografrúmið í Lívdini. Framúr styrki, rúmd og fylla. Siri og Jens Kristian á Brúgvaskifti bera mær kaffi og sjokulátu og hava reserverað mær besta sessin. Aftur má eg sanna, at hetta ektaða tænastusinnið er nemandi, men gongur eisini hinvegin, at tú sum ummælari verður tikin í álvara. Tað er ein stór viðurkenning. Og júst tað orðið, ...

Fyrsta eg hugsi, tá knappi vikutímin úr Hoydølum rennur undan er, at hetta er so gott, at man burdi drýggja tað. Lagt eina víku ímillum og endursent hina fyrru, ella okkurt annað. Hetta fer alt ov skjótt at verða burtur og liðugt, er mín fyrsti tanki, tá klokkan slær og eg síggi, at onnur sending er komin at endanum. Eyðun Nolsøe var plátuskaldið og absolutti miðdepilin hjá ikki bara teim seks spírunum og sangstjørnunum, men eisini gittarleikaranum, Paula Reinert Poulsen, sum ordiliga traðkaði í karakter, og trummuleikaranum Vár Miðberg, sum eg frá sanginum hjá Filip um Trýssini í fyrstu sendingini enn eri púra bitin av. Nú slapp Pauli at kasta seg út í gittarljóð, sum púra egin í eina førinum nam við ótilgjørdu cool presisiónina hjá Robert Cray og í hinum førinum til spirituella latino spælið hjá Santana. Beint til okkara av nakna pallinum við heita ljósinum í Hoydølum. Sangúrvalið, prátið millum tey og Eyðun, lýsandi portrettbrotini, ið kunnandi traðka burturúr, og so framhaldandi...

Myndin av Mary er brúkt við loyvi til mín egna blogg Seinastu dagarnar hava tríggjar fakfelagskvinnur, Mary Antonsdóttir, Sanna á Løgmansbø og Óluva í Gong, og nú eisini lærarafelagsformaðurin, Jacob Eli S. Olsen, frábiðið sær at verða umboðað í lønarsamráðingum av øðrum áhugapørtum, sum tey onga avtalu hava við. Tað eru greiðu Kringvarpsboðini. Tað er sum at fáa ein heimligan forsmakk av nýggja heimildarfilminum Orwell 2+2=5 , har leikstjórin tekur lýsandi dømi úr okkara tíð. Mest ræðandi filmur í ár, sigur ummælarin hjá Rolling Stone. Hvat skal man gera annað, enn at spyrja vitlíkið, nú tað ikki bara er ein varisligur varhugi, men eitt hondfast faktum, at vit ikki bara skulu finna okkum í at liva í einum stættarsamfelag, har lívsuppgávan er, alt av náði arbeiðsgevarans, at finna tína hyll, men at nú hevur Starvsfelagið eisini avdúkað, at til eru sosialiseringsagentar, tólv í tali, ið hava sum lívsendamál, ikki bara at halda fast um stættarsamfelagið, men at styrkja, spjaða og s...

  Ítrótturin er forferdiliga gumpetungur í hesi prime time transmissión eitt leygarkvøld. Tað havi eg ikki hoyrt, sæð ella upplivað fyrr í Kringvarpinum. Tvørturímóti. Hóskvøldið var ein flott tónleikaproduktión í Kringvarpinum. Hendan, sum nú hevur koyrt við ítrótti í hálvan triðja tíma, er tað lægsta og vánaligasta eg havi sæð, ikki minst takkað verið fótbóltsvertinum suðuri í Sortudíki, sum har hevur tørv á at siga okkum, at hann hevur fingið nossini í klemmu í eini spandex drakt. Puff og øv at senda fólki eitt leygarkvøld. Er tað stuttligt at hoyra, at ein havnamavir hevur fingið nossini í klemmu í eini føstulávintsrennidrakt í Havn, meðan hampafólk stása seg upp og hugna sær í Klaksvík? Púff, Tróndur, púff Kvf! So langt úti, at eg fái meg ikki…jú, hetta bleiv ov nógv, og mátti fáa nøkur orð á loggin. Og fokking verturin í Havn, hann blívur við. Og nú er besta innslag móti endanum: sangarin Beinir! Hvør hevur produserað hetta fyri KVF? Uppafturtøka, sum gamaní er ei...

  Bjarki, Emma, Anna Lovisa, Filip, Jóhanna og Sophilia gera klárt at fara á pallin í Hoydølum Mynd: Birgir Kruse Sjónvarsendingin, sum hevur heitið Hoydalar , er hin fyrsta av fimm, og varir knappan tíma komandi hóskvøldini. Logo er teknað soleiðis, at stavurin O er blivin ein grammofonpláta. Hoydalar byrjar í Kringvarpsstíli við eini hástemtari mansrødd, sum sjálvspeiandi kunngerð teir dýrgripir og sangskattir, ið her hava savnast og ment seg.  Beint sum eg undrist yvir tað pátikna patetiska í røddini, verður klipt til ein torpederandi og dekonstruerandi snúningssetning um, at nú er langt síðan síðsta pisan er floygd, og at alt ov leingi hevur verið kvirt.  Eg gerist paff av hesum perfekt taimaða inngangi, ið lyftir seg sum ravnurin hjá Martini úr tú sjálvsagda skúlanum, sum einaferð var.  Haldi, Thomas Koba eigur hana, góðu, sum í perfetto , inngangsrøddina. Og so er eitt transistorradio sambingarliðið, og vit eru on. Sum í on air . Mynd: Bjarni Árting Rubeksen ...