Afturvið valfrásøgnum hjá serliga danska TV2, sum í fleiri førum hevði gott fokus á amerikansk valstøð, nú miðskeiðisval er, tí seinna forsetaskeiðið hjá Trump er hálvrunnið, spurdi eg í bíðiløtum CoPilot um demokratin í Texas, James Talarico, 37, sum dystaðist við republikanaran, Ken Paxton, 63:
- Er
James Talarico eitt dømi um, at góða menniskjað er komið aftur í amerikanskan politikk?
Tað
veldst sjálvandi um, hvør eygleiðarin er. Men nógv fólk síggja sanniliga James
Talarico sum eitt tekin um eina øðrvísi og meira virðisgrundaða rødd í
amerikonskum politikki. Hann er fyrrverandi fólkaskúlalærari,
guðfrøðilesandi/prestalærdur og demokratiskur politikari úr Texas, og hann er
vorðin kendur fyri at tosa um etik, trúgv, fólkaræði og sosialt rættvísi á ein
róligan og virðiligan hátt.
- Hvat
ger hann serligan í amerikanskum politikki beint nú?
Tað, sum
ger hann serligan í eygunum hjá mongum, er, at hann ofta roynir at sameina
kristin virði við politiskt arbeiði uttan tann stríðshugaða og polariseraða
málburðin, sum hevur eyðkent nógv av amerikonskum politikki seinastu árini.
Hann leggur dent á medmenniskjaskap, útbúgving, arbeiðsfólk og stríð móti
korruptión og stórum pengavaldi í politikki.
- Hvønn
týdning hevur tað, at Talarico vinnur í Texas?
Tað hevur stóran
symbolskan týdning. Texas
er ikki bara ein statur. Texas er eitt av sterkastu konservativu valdømunum í
USA og hevur leingi verið ein av hornasteinunum undir Republikanska flokkinum.
Tá ein ungur demokratur sum James Talarico fær politiskt gjøgnumbrot har, vísir
tað, at hansara boðskapur røkkur út um tey vanliga liberalu økini, sum
California ella New York.
Tað eru
fleiri orsøkir til, at tað hevur týdning:
Texas er
ein av størstu politisku vígvøllunum í USA. Um demokratar framgongdast har, kann tað á sikt
broyta maktjavnvágina í amerikonskum politikki.
Talarico tosar
ofta út frá trúgv og etikki. Tað er serligt í Texas, har nógvir veljarar eru
kristnir og vanliga velja republikanskt. Hann roynir at endurvinna eitt mál um
trúgv, sum demokratar ofta hava latið mótpartinum.
Hann umboðar ein
annan politiskan stíl. Í eini tíð við nógvum vreiði, persónsálopum og
polarisering, verður hann av summum mettur sum ein, ið roynir at sannføra,
heldur enn at niðurgera.
Hann vísir, at
ein progressivur boðskapur ikki altíð má vera bundin at stórbýum ella
eliteumhvørvum. Men kanska er tann størsti týdningurin symbolskur. Um ein
persónur við hasara framferð kann vinna á einum stað sum Texas, so bendir tað
á, at nógv fólk eru troytt av støðugum stríði og leita eftir politikarum, sum
tosa um siðsemi, samhaldsfesti og almenna tænastu.
Tó eigur
ein eisini at ansa eftir ikki at gera hann til eitt frelsaratekin. Amerikanskur
politikkur hevur fleiri ferðir framleitt karismatiskar persónar, sum fólk hava
lagt stórar vónir í. Spurningurin er ikki bara, um James Talarico er eitt gott
menniskja, men um hann megnar at umseta hugsjónirnar til varandi politisk
úrslit.
Kanska er
tað júst tað áhugaverda við honum: nógv fólk tosa ikki fyrst um hansara
politikk, men um hansara lyndi. Tað er rættiliga sjáldsamt í nútíðar
amerikonskum politikki.
- Er
spurningurin um góða menniskjað politiskur ella heimspekiligur?
Spurningurin
um, hvørt hann er prógv upp á, at "góða menniskjað er komið aftur",
er meira heimspekiligur enn politiskur. Tey, sum stuðla honum, síggja hann sum
eitt dømi um siðiliga leiðslu, álitisvekjandi framferð og ein politikara, sum
tykist drigin av sannføring heldur enn bert valstríði. Tey, sum eru ósamd við
hansara politisku ella gudfrøðiligu sjónarmiðum, fara helst ikki at gera somu
meting.
- Er
tankin um góða menniskjað við góða valúrslitinum hjá James Talarico
í Texas kanska ein svinnandi illusión?
Ja, tað kann hann
vera. Tankin um "góða menniskjað" í politikki hevur eina søgu at
gerast ein illusión. Fólk síggja ein persón, sum tosar væl, tykist heiðurligur
og hevur moralskan myndugleika, og síðani leggja tey sína vón um endurnýggjan á
hendan persón. Tað er hent nógvar ferðir, bæði vinstrumegin og høgrumegin.
Men kanska er tað skeivt at spyrja, um James Talarico er "góður". Eingin politikari kann bera slíka væntan í longdini. Heldur kundi spurningurin verið: Kann eitt politiskt umhvørvi løna virðiligari framferð, sannføring heldur enn háðan, og etiskar grundgevingar, heldur enn bert maktspæl?
Um svarið er ja,
og um veljarar í Texas velja hann av teimum orsøkunum, so er tað kanska ikki
illusiónin um "góða menniskjað", men ein ábending um, at summi virði
framvegis hava politiskan týdning.
Samtíðis eigur
ein at vera varin við persónsdyrkan. Søgan vísir, at góð samfeløg verða ikki
skapt av góðum menniskjum einsamøllum. Tey verða skapt av góðum stovnum, góðari
lóggávu og borgarum, sum halda leiðarar ábyrgdaðar.
Í hesum ljósinum
er kanska áhugaverdasti spurningurin ikki, um James Talarico er eitt gott
menniskja, men um hann kann fáa fólk at trúgva, at háttur sum virðing,
sannleiki og medábyrgd aftur kunnu lønast politiskt.
Um tað eydnast,
so er tað meira enn eitt gott valúrslit. Men um hann bara verður enn ein
karismatiskur persónur, sum fólk varpa sínar dreymar á, so kann "góða
menniskjað" væl vísa seg at vera enn ein svinnandi illusión.
Sum heimspekingurin Hannah Arendt næstan hevði orðað tað: trupulleikin í politikki er ikki, at góð menniskju eru ov fá, men at samfeløg ov ofta byggja á vónina um tey røttu menniskjuni, heldur enn á skipanir, sum eisini virka, tá ófullkomin menniskju sita við valdið. Sostatt hevði eg orðað tað soleiðis:
James Talarico er
kanska ikki prógv upp á, at "góða menniskjað" er komið aftur í
amerikanskan politikk, men hann er eitt av teimum greiðastu dømunum í nýggjari
tíð um ein politikara, sum roynir at byggja politikk á siðiligar meginreglur,
virðing fyri mótstøðumonnum og eina greiða fatan av almennari tænastu. Tað er helst orsøkin til, at nógv
fólk, eisini uttan fyri Demokratiska flokkin, hava fingið áhuga fyri honum.
Eg takki
CoPilot fyri samrøðuna.
Comments