Birk

Inngangur til sýningina við Taxi Driver í Filmsfelagnum 28. oktobur 2026. Rannvá Jónsdóttir tók myndina.  Vit liva í tíðum við nógvum fokusi á bøkur, tí Bókadagar eru. Tí verður tú rímiligvís spurdur, hvørja bók tú lesur beint nú, og hvør var fyrsta bókin, tú minnist teg hava lisið. Men óreinskutíð, síðsta bókin eg havi lisið, er so tunn, at hon telur bara 58 síður, so eg fari, undanstøkkandi og samvitskuraktur, í kvøld at gera mær tað tankaeksperiment, at svara bókaspurninginum: eg lesi ikki bøkur. Í staðin fyri bøkur innbundnar í rygginum og við isbn tali, lesi og fordjúpi eg meg í staðin í vælskrivaðum essay líknandi tekstum hjá BBC, sum hvønn fríggjadag klokkan eitt sendir sjey tær bestu greinarnar út til haldarar. Beint nú um ein mann á bygd í Avstralia, sum í bili koyrdi á lokalu parlamentskvinnuna, so hon mist annað beinið og kanska hitt eisini, tí bilførarin fanst at hennara umhvørvispolitikki - og so lesi eg um kenjanska prædikumannin, sum í skugganum av kristnu trad...

Í dag var podvarpssamrøðan hjá Sólvit, sum var einsamallur, um mentan og list á fíggjarlógini, og hví politikarar hava so torført við at játta pengar til mentan. At tosa um evnið hevði Sólvit fingið oyggjafelagan Oddfríð M. Rasmussen, sum er lærari, rithøvundur, ritstjóri og var í mong ár formaður í LISA, ið er Listafólkasamband fyri ellivu feløg. Við bakgrund sum politikari og formaður í mentanarnevndini í løgtinginum, útvarps og sjónvarpsmaður og viðmerkjari, er Sólvit heldur ikki nakar ársungi á økinum. Hann heldur, málsøkin, at listafólkini skulu bera kjakið, og sóknast eftir virknari dialogi á økinum. Útvarpsendingar eru eisini, leggur Oddfríður afturat, og nevnir Vágskálina og Kultura, men heldur, at tær hvíla á einstaklingum, og at tað er torført hjá øðrum at sleppa til mikrofonina. Mann klappar ov nógv hvørjum øðrum á ryggin, tá talan er um mentan, heldur Oddfríður, sum ynskir, at entusiasman varð  á støði við hana, sum hoyrist frá Tróndi Vatnhamar. Eingin ment...

So er avtala gjørd við Máltøknidepilin á Fróðskaparsetri Føroya, at Miklamálgrunnurin við næstu slepping fær atgongd til allar verandi og komandi tekstir á Birkblog. Takk fyri heiðurin.

Besti stuttflutti biti úr køkinum hjá Janus Einari, nú vit á heystardegnum hjá ST fara úr summartíð og taka veturin á okkum, er Lambacarpaccio við mosaðari bótarurt og rivnum trøllaosti, har turt kjøt frá Ólavi Andreasen í Norðradali er miðdepil og snúningsásur. Bitin, sum er ein av trimum at deila sum forrættur, narkar seg perfektión í paraðari smakkuppliving, tá Sebastian skeinkir eina myrka roykøl við smakki av malti og karamell frá Faer Isles Distillery í Vestmanna afturvið. Tað eru vit fýra við borðið samd um. Framman fyri seg í køkinum hjá Katrinu í Bringsnagøtu hevur Janus Einar tey trý Johannes, Gerry og átjan ára gomlu Amandu av Sandi, sum er lærlingur á Hafnia. Pernille er manager, matstovuleiðari, Sebastian hevur drykkirnar um hendi og Tóki er tænari við okkara borð. Vit tosa eina løtu við Amandu, Sebastian, Janus Einar og Pernille um smakksamansetingina skerpikjøt og bótarurt afturvið roykøli, sum serliga harmoniskt væleydnaða uttan at verða fløt, men heldur fara yvir í tað...

Nú skúlin í eitt knapt mannaminni hevur givið okkum lesitøl, sum í førleika, serliga fyri dreingirnar, ikki hava verið nakað at reypa av, kann tað kennast sum ein í so brøtt avbjóðing, at lýsa við spyrjandi yvirskriftini Hvussu fáa vit børn at lesa meira? í einum handli eftir afturlatingartíð. Men allar beteinkiligheitir vórðu gjørdar til skammar, tí her møttu heilt nógv fólk, og huglagið var so fresh, sum eg aldri havi upplivað í bókahøpi fyrr. Millum allar bøkurnar vóru stólarnir góðir at sita í, ljósið og ljóðið var eins gott og kaffi, sum kom við marsipan, sjokulátu og karamellum. - Byrja tíðliga at lesa og vísið teimum bøkur, tí tað er líka so týdningarmikið, sum at busta tenn, er afturvendandi niðurstøðan og boðini á bókakvøldinum í Riti og Ráki hóskvøldið. Eilen Anthoniussen hevur skipað fyri, og helst verða líknandi tiltøk framyvir. Kári Árting, bókahandilsstjóri, innleiddi við bókini Kig Op í hondini. - Lesing og skrolling á telefon og lesing í eini bók er ikki tað s...

Mest nýtta orðið, tá viðmerkjarar verða endurgivnir í miðlunum, at siga nakað um spentu og broytiligu heimsstøðuna, er geopolitikkur, sum er nýggja buzz orðið. Alt fer um mark, og neyðugt er at søkja frágreiðingar úr einum fakfelti, ið ikki longur byrgir seg inni í stjórnmálafrøði, men eisini søkir svar í landafrøðini. Hetta er støðið, pallur og karmur um triða umfarið í bretsku sjónvarpsrøðini Vigil, ið byrjaði við eini morðgátu umborð á einum kavbáti, sum út fyri skotsku strondini dróg ein trolara til botns. Hóast søgan er fiktiv, er ein líknandi hending í skotsku fiskivinnusøguni. Seks partar eru í hvørjum umfari. Framleiðari er World Productions og høvundur er Tom Edge. Í hesum triðja parti er talan um eina standard whodunnit morðgátu, í løtum av Agatha Christie slagnum, sum tó greitt skilir seg frá mongdini við at fara til Svalbard við norskum sýslumeistara og løgregluovasta, har russar eisini eru til staðar í fiktiva Baltegrad, sum í veruleikanum er Barentsburg, eins og kin...

Tungl er heitið á nýggju plátuni hjá Eivør, nú hon er flutt heim til Føroya, og saman við manninum, Trónda Bogasyni, býr á Velbastað, ikki langt frá Tunglifjalli, hóast felagið hjá Eivør er og verður í Syðrugøtu, forsikra tey meg um. Tungl er e in pláta merkt av heimkomuni , sigur tíðindaskrivið undan konsertini í Norðurlandahúsinum í kvøld, sum verður aftur í morgin, tá útselt er. Konsertin verður filmað og hópin av útlendskum fjepparum, ja die hard fans, sum eg eisini sá í Manchester í fjør , eru fremst fyri við pallin. Júst hetta er fyrsta avvápnandi fyribrigdið, ið ger teg treytaleyst ovfarnan. Hvussu nógv elska Eivør og hennara gotiska univers við meistarligum ljósi, sum síggja vit djúpt inn í ein miðaldarligan kirkjuvegg á pallinum, sjálvt um hann er flatur, meðan hennara presisu og skjótt skiftandi tónar og ljóð við kraft, sum ikki bara er sangur, men nakað sum lokk, tá neyt verða kallaði saman á norðurkollinum, og inuit trummudansurin kallar andar saman inni undir loftinum...

Hesa vikuna varnaðist eg tvey dømi um filmiska styrki, sum við hepni vórðu brúkt í Kringvarpinum at lýsa avbjóðandi viðurskifti í tilveruni. Í báðum førum við støði í vælvaldum og illustrativt forteljandi privatpersónum, eg ikki havi sæð fyrr, og tí bera boð um haldgott kanningararbeiði, research, og innramming at skapa og eygleiða eina viðkomandi søgu á sannførandi hátt beint á staðnum. Væl at merkja her hjá okkum, so vit í ein ávísan mun kunnu leggja über løgnu svenskt tekstaðu fólkaupplýsingarsendingarnar aftur um okkum, nú heystið er yvir okkum og vetrarskráin er í væntu. Í fyrra førinum ein ung kona, sum stutt eftir føðing varð rakt av tunglyndi, og inniliga nemandi og greitt greiðir frá um gongdina, støðuna og avleiðingarnar - heima við egið borð, mótvegis óvirðiligu gongdini at brúka web kamera. Innslagið var í Degi & Viku mánakvøldið , og er tí ein kvalifiserað og munagóð, fyri ikki at siga sterk, viðmerking til tær politisku sparingar á fíggjarlógini, sum raka kvin...